МАНИФЕСТ ТЕНГРИАНЦА

Глава 1

ДАУТ ЕРЖАН

ТӘҢІРШІЛДІҢ МАНИФЕСТІ

МАНИФЕСТ ТЕНГРИАНЦА

Алматы

2022

УДК 1/14

БКК 87.3

Д 21

Даут Ержан

Манифест тенгрианца

Даут Е. – г.Алматы, Rise advertising, 2022. - 46 б.: суретті.- Қазақша, орысша.

ISBN 978-601-06-8889-6

В этой книге отражена эволюция мировоззрения простого деревенского парня, когда он начал искать и находить ответы на много лет мучавшие его простые вопросы о плохом и хорошем, о смысле жизни, о боге, о разнообразии народов и о своём месте в этом мире.

Бұл кітапта ауылдың қарапайым жігітінің дүниетанымдық эволюциясы бейнеленген; жақсы мен жаман, өмірдің мәні, Құдай, халықтардың әр алуандылығы, өзінің осы әлемдегі орны жайлы жылдар бойы мазалаған сұрақтарына жауап іздеп таба бастаған кездері баяндалған.

УДК 1/14

ББК 87.3

Д 21

Басылымның мәтін, суреттерін баспа мен автордың рұқсатынсыз пайдалануға болмайды.

ISBN 978-601-06-8889-6

Даут Е., 2022

Rise advertising 2022

Предисловие

Семи поколениям моих предков: Даут-Амиркамза-Танирберген-Рахымжан-Токсанбай-Солтан-Байдаулет, а также моей любимой апашке - Ханше Бикенбай-кызы. А также сестре и немногочисленным моим друзьям, по настоятельным просьбам которых эта книга и появилась на свет.

В этой книге отражена эволюция мировоззрения простого деревенского парня, когда он начал искать и находить ответы на много лет мучавшие его простые вопросы о плохом и хорошем, о смысле жизни, о боге, о разнообразии народов и о своём месте в этом мире. Оказалось, что ответы на многие из этих вопросов лежат буквально на поверхности и нужно только хорошо присмотреться к ним и не всё, но многое станет более понятным. В священной книге мусульман Коране написано: «… я поделил вас на народы, чтобы вы отличали друг друга» и ещё там же много раз сказано следующее: «… для размышляющих» или «… для рассуждающих» и учитывая всё это, невольно приходишь к мысли, что оказывается народ – это единица измерения для Создателя и надо с особой тщательностью относится ко всему тому, чем он один народ отличил от другого. А отличается он не столько географией, языком или верой, сколько культурой, которая по определению может быть только национальной. Учитывая другие слова Создателя о том, что он ко всякому народу посылал своих представителей, я начал искать такого у тюркских народов и мои поиски привели меня к Гессеру, а от него и к тому мировоззрению из которого и сформировалась культура моего народа – Тенгрианству. Конечно сегодня от него, практически ничего не осталось и тем не менее, у нас есть источник информации, причем незамутненный, который перенес сквозь века и тысячелетия информацию об этом - это наши обычаи, традиции и обряды. Основу любой национальной культуры как раз-таки и составляют обычаи, традиции и обряды, а, следовательно, в нашем случае мы получаем простую формулу: Qazaqshylyq=Tanyrshylyk. Наше успешное будущее связанно именно с Тенгрианством и история это подтверждает, пока мы жили в ценностях Тенгрианства, мы были мировыми лидерами и покоряли пространства, а как только мы отошли от него, мы перестали быть мировыми лидерами и стали мировыми аутсайдерами. К тому же сегодня ценности Тенгрианства, а это прежде всего умеренность, гармоничное существование с природой, бережное обращение с ней и безотходные технологии в производстве, вновь становятся востребованными во всём мире. Так кому как не нам, их авторам, возглавить это движение?

МАНИФЕСТ ТЕНГРИАНЦА

Я проснулся

Могу смело сказать это про себя. Потому что в моей жизни появилась осознанность, которую, однако очень тяжело выразить словами, и которая очень тяжело мне далась, и которую можно только почувствовать. После знакомства с моим путем, вам станет понятнее то, о чем я сейчас сказал. Именно поэтому, я уверен, что должен поделиться своим личным опытом, с пожеланием и надеждой, чтобы следующие пошли ещё дальше.

В этой статье собраны мои мысли, к которым я пришел исключительно на основе собственных рассуждений, которые возникали у меня в процессе поиска ответа на мучивший меня с самого детства один единственный вопрос. Вопрос о Боге.

По определению К. Маркса: «Человек — это религиозное животное».

В последнее время меня не оставляет одна мысль, а чем собственно человек отличается от животного? Что человека делает человеком? Нет, не так, что может помочь человеку, из того, что ему дано не только его предками, а самим Создателем т.к. предки у каждого разные у кого лучше у кого хуже, а Создатель у нас один, – стать человеком?

Сначала я был уверен, что человека человеком делает культура, язык и письменность, но разве у всех животных нет своего языка, на котором они прекрасно друг с другом общаются, а то, что мы не понимаем его – это не их проблемы, ведь себя-то они понимают прекрасно. Так же и с культурой. Разве у разных животных нет своих повадок, что вполне можно сопоставить с человеческими обрядами, а обряд, складываясь с другим обрядом образует традицию, что и есть основа любой культуры. Значит язык и культура никак не могут быть отличием человека от животных. В качестве письменности животных запросто могут сойти знаки, которыми они метят то, что составляет для них какую-то ценность, а именно территорию и уровень гормонов т.е. следы от когтей, пахучие метки и экскременты – чем не письменность?

Помню по кабельному каналу о животных показывали эксперимент по расселению носорогов в новой для них местности. Привезли первую партию и после начального периода адаптации на карантин всех их выпустили. В результате все носороги разбежались в разные стороны и их след пропал. Ученные в полном недоумении решили продолжить эксперимент и завезли вторую партию носорогов. После карантина их также всех выпустили. И оказалось, что все носороги второй партии пошли по следам первых своих собратьев и как только они увидели следы естественной жизнедеятельности, проще говоря, помёт своих предшественников все носороги второй партии стали отмечать границы своих владений именно от точек нахождения фекалий носорогов первой партии. Оказывается, отличительной особенностью племени носорогов, является их социализация со своими соседями. У них просто не может не быть соседей т.е. других носорогов. Первая партия разбежалась не просто так, а в поисках именно своих соседей.

Тут мы отчетливо видим, что носороги имеют свои исключительные повадки, что мы можем сопоставить с наличием обычаев и традиций у разных племен человеческого рода. Как я уже отмечал ранее, обычаи и традиции являются основой и фундаментом любой культуры. Следовательно, наличие языка, письменности и культуры оказывается, не может быть критерием различия между человеком и животными.

Потом я в одной умной книге прочитал, что человек — это единственное существо, которое может словами обмануть другого человека и даже манипулировать им. К примеру, по поведению собак при их встречах, мы сразу можем определить какая собака испытывает страх, а какая его не испытывает. И только человек, зачастую в своих корыстных целях, якобы может словами замаскировать свои истинные чувства и этим самым ввести в заблуждение остальных. Но опять-таки на примере животных этот довод лично для меня перестал быть актуальным. На том же канале показывали стаю обезьянок на привале, где каждый ел то, что смог найти и только один из всей стаи ничего не нашел, потому что не искал. Но зато он очень зорко следил, кто из сородичей, где стоит и что ест. После непродолжительных колебаний, этот «обезьян» издает звук тревоги и вся стая, побросав свою еду, разбегается в рассыпную и прячется, кто как может. И тогда, этот авантюрист и провокатор, не торопясь идет по заранее спланированному маршруту и собирает брошенную добычу своих более наивных и трусливых сородичей. Получается, что и способность словами, т.е. звуками обмануть и даже манипулировать другими не может быть считаться исключительной человеческой фишкой.

После такого результата, я в очередной раз убедился, что многие озвучиваемые т.н. истины не истинны, а фильтры для юзеров и надо самому (и только самому) находить, т.е. создавать свою наличную мудрость. Включив свой «соображай», я пришел к следующему выводу – существуют всего три фактора (без учета эффекта Маугли), позволяющие человеку стать ЧЕЛОВЕКОМ:

Положение позвоночника.Если человек своим позвоночным столбом ориентирован строго вверх и передвигается исключительно в вертикальном положении, то практически все животные, в том числе рыбы и птицы, своим хребтом ориентированы горизонтально или с небольшим углом и, следовательно, передвигаются в таком же горизонтальном или близким к горизонтальному положению способом. Отсюда можно предположить, что перспективы животных лежат в горизонтальной плоскости, т.е. исключительно на Земле, а перспективы человека напротив должны быть нацелены к Небу, т.е. за пределы Земли. Следовательно, для человека преступна животная горизонтальность, другими словами двухмерная материальность.

Строение глаз.Только у человека видимая часть глазного яблока состоит из зрачка и белка, в то время как у всех животных видимая часть глаза состоит из одного только зрачка и белок, как фон для зрачка, отсутствует полностью. Отсюда можно предположить, что человеку дано зреть т.е. не только видеть, а понимать и знать об окружающем мире гораздо больше чем остальным животным. Учитывая, что чисто с технической стороны зрение большинства животных гораздо лучше устроено нежели у человека, следовательно, акцент сделан на то, что лежит за пределами одного только зрения, т.е. человек обязан не только видеть, но и понимать и предполагать. Не зря нас настораживает и напрягает человек, у которого сверху или снизу зрачок не усечен верхним или нижним веком соответственно, т.е. как сигнал о сильном животном начале.

Обязательное наличие Бога т.е. Создателя.Описывая первые два пункта я, сам того не сознавая, озвучил уже и третий пункт. Если первые два – это скорее физиология и чистая антропология, а вот третий пункт – это исключительно человеческая фишка. Вот она-то меня и не отпускала целых 25 лет моей взрослой жизни. Итак

Начало Пути

Как и все казахи, я по умолчанию относил себя к мусульманам с рождения. Хотя и вырос, как почти всё моё поколение в атмосфере махрового атеизма. Сразу по окончании школы я на удивление всех и даже родственников решил поступать в действующее медресе. Но на дворе был далекий 1990г. и информации о том, где его найти просто не существовало в открытом доступе. И для прояснения этой ситуации я отправился к ближайшему имаму, им оказался семипалатинский имам как имам единственной действующей в округе мечети.

Эта первая моя встреча с представителем культа вызвала во мне разочарование. Нет не в исламе, а в его представителях, да простит меня Всевышний. Таким образом, я вполне осознанно не отменил, а отложил свою встречу с исламом на чуть более поздний срок. Вторая и окончательная моя встреча с исламом состоялась ровно через 10 лет. Тогда, решив все свои бытовые вопросы я вернулся к исламу. Оказывается, тут не нужны никакие посредники в виде мулл и имамов, только ты и твоё искреннее желание при определённом минимуме знаний. Знания, как оказалось, – главное в исламе. При изучении главной книги мусульман – Коране, я сразу обратил внимание на повторяющуюся по многу раз тут и там в различных вариациях фразу «…для разумеющих» и «…для рассуждающих». Будучи сыном педагога, я наверно по наследству перенял привычку выискивать суть из потока данных, т.е. что после чего, что есть причина, что есть главное. Древние говорили: «Знания приумножают скорбь», если бы я это тогда знал…

Изучая самостоятельно ислам, я обнаружил, что мусульмане вполне терпимо относятся к другим религиям, особенно выделяя иудеев и христиан, называя их «людьми книги». Более того, пророки этих религий всей своей полнотой переходят также и в ислам. На каждом своём намазе 5 раз в день каждый мусульманин подтверждает, что он молится не только богу Мухаммеда с.а.с., но и богу Ибрагима т.е. ветхозаветного Авраама. Таким образом, если Бог в исламе тот же, что и в иудаизме я начал изучать всё что мог найти об этой вере. Постепенно акцент с вопроса о боге в иудаизме переместился на самих евреев – кто они? что они? откуда они?

Как известно своё происхождение евреи начинают с Авраама, отсюда этот забавный термин – аврамические религии, но об этом чуть ниже. Якобы этот достойный человек сидел-сидел и придумал, что есть где-то Бог и что только он один достоин поклонения в этом мире. Более того, он даже лично встречался с ним, правда Бог при этом почему-то был с группой поддержки в лице двух загадочных особ, и заключил с ним своеобразный договор. Типа я, со всем моим потомством с одной стороны, поклоняюсь только тебе, ты же с твоей стороны, оказываешь мне и всему моему потомству соответственно всякую мыслимую и не мыслимую поддержку по жизни.

Тут надо сказать пару слов о знаменательной встрече Авраама с Мелхиседеком, главным жрецом Баала. Авраам много времени провел в его обществе и даже заслужил его благословение, но при всём при этом, Авраам остался неудовлетворенным этой встречей. Как иначе объяснить его слова, когда он продолжил свои рассуждения о «найденном» им Боге: «Мой Бог очень схож с Богом Мелхиседека, но не он». Отсюда мы можем сделать следующий вывод, что сам Авраам понимал, что «найденный» или «придуманный» им Бог, это не та абстрактная Божеская ипостась, которая подразумевается в Тенгрианстве, а просто какой-то бог, причем один из многих божеств. Ведь бога Мелхиседека Авраам не отменил, а банально дополнил его общество своим богом. Получается, что все т.н. аврамические религии, это не первые уникальные религии единобожия, а простые религии однобожия.

Все люди смертны и Авраам в том числе. После своей смерти он оставил потомство из 7 сыновей от 3-х жён, но кого из них считать своим истинным наследником - не объявил. Или объявил, но у многих остались вопросы, и спор об этом наследстве наверно самый ярый, долгий и кровавый из всех наследственных споров на земле.

Итак, от кого он имел наследников. Во-первых, у него была жена она же сестра Сара, во-вторых, служанка Сары по имени Агарь, но не просто служанка, а служанка царского или фараонского происхождения, казахи бы сказали про неё – ақ сүйек (белая кость). От обеих он имел по одному сыну, причём сын Агари Исмаил был первенцем и по старшинству именно он должен был стать главным наследником. Но им становится второй сын от самой Сары по имени Ицхак, который был хоть и младше Исмаила, но старше других пяти сыновей Авраама от его третьей жены – Хеттуры, это, в-третьих.

По крайней мере, сами евреи признают наследником только его, как единственного сына от «истинной» жены Сары. Само это имя имеет якобы «божественное» происхождение и в буквальном переводе звучит как – «смех Сары». По легенде дело было так. Ещё во времена не познанного отцовства при «личной» встрече на вопрос Авраама – когда же ты пошлёшь мне сына, бог отвечает ему, что сама Сара вскоре родит ему сына. На что Сара, находясь в соседней комнате и естественно всё слыша только рассмеялась. В ответ на это Бог повелел назвать сына именно так – Ицхак т.е. смех Сары. Но шло время, а Сара всё не беременела. Если сказать, что возраст ее был приличным значит ничего не сказать, ведь Саре было на тот момент уже далеко за 80 лет. И проявляя то ли искреннюю заботу о судьбе потомства своего мужа то ли неверие к словам самого Бога, слышанными, однако лично, она «позволяет» Аврааму зачать ребенка от своей служанки Агари. Хеттура же появляется уже после смерти самой Сары.

Эта нарочитая избирательность в официальных наследниках связана якобы с передачей благословения от отца к сыну, передаваемую лично как своё величайшее наследие. Казахи называют такое благословение – бата, передаваемое не всегда отцом, но всегда от старшего к младшему. К сожалению, в настоящее время бата опустилось до уровня тостов на застольях. Данный подход в выборе своего наследника повторяется и с внуком Авраама Яковом, которому его мать Ревека обманом способствовала в получении такого личного отцовского благословения. Когда он, переодевшись в одежды своего старшего брата Ясава фактически обманув своего престарелого и подслеповатого отца Ицхака, сумел получить его бата. Впоследствии Яков, правда был вынужден иммигрировать, но как мы видим игра стоила свеч.

И только в третьем поколении от Авраама происходит открытое и явное благословение сына отцом, но опять-таки не первенца, а следующего из не проклятых его сыновей. Таким образом, только хромой Яков, внук Авраама, впервые осознано передаёт благословение своему избранному сыну, одному из 12-ти. С этого момента легитимности, благословение перестаёт быть чем-то, принадлежащим кому-то одному и становится достоянием всего поколения правнуков и всех их потомков соответственно. Причём особо хочу выделить роль одного из них – Иосифа. Будучи отлученным с детских лет от отчего дома, а, следовательно, и от отцовской веры, он был исключён своим отцом из числа основателей одного из еврейских колен т.е. родов. Но его место заняли два его сына от жены египтянки, естественно тоже ақ сүйек. Таким образом, мы получаем 13 основателей 12 еврейских родов. Но фигура Иосифа интересна не только этим, его роль я раскрою ниже.

При моей личной беседе с одним еврейским раввином, специально сюда направленным, он мне вполне компетентно и официально объяснил это. Диалог был примерно такой.

- Кто из детей Авраама есть еврей?

- Авраам-Ицхак-Яков-12 его колен.

- Исмаил и пять сыновей Хеттуры- Медан, Мадиан, Йокшан, Симран и Ишбак, разве не такие же его сыновья, а, следовательно, и евреи?

- Нет, хотя они тоже сыновья Авраама, но поскольку они не благословлены, то не могут считаться евреями.

- Получается, что не все потомки Авраама считаются евреями, а только получившие благословение, причём не важно каким путем?

- Да.

Естественно такая картина вызвала во мне много сомнений в их правдивости. Меня смутила та лёгкость в обращении с такими серьёзными вещами. Начиная с момента нахождения самого бога. Как можно его придумать, а тем более заключить с ним личный договор. И эта эквилибристика с выборочным признанием наследников, тем более что используемые ими для этого методы не совсем легитимны.

Если таким образом речь идет об отцовском выборе, то кем же был отец самого Авраама? Им был некто Фара. В Коране про самого Ибрагима сказано: «…ведь Ибрагим был ханифа…». Ханифа – в переводе означает праведник. Из чего мы можем предположить, что и его отец был праведником. Подтверждение этому мы находим в ветхозаветных источниках. Согласно которым только отвращение к мерзостям язычества подвигло Фару покинуть родные места. А родиной его был шумерский город Ур, находящийся на окраине государства, которое в свою очередь находилось на последних стадиях разложения. Отсюда Авраама частенько называют урским странником, хотя логичней было бы присвоить это прозвище его отцу Фаре. Подтверждение шумерского происхождения иудаизма мы находим в легенде о первой женщине на земле. Из ветхозаветного источника мы узнаём, что первой женщиной на земле была вовсе не Ева, а Лия или Лилит. Которая к тому же еще и первая феминистка в истории. Она была создана богом также как Адам из праха земного. Однажды она поспорила с Адамом из-за верховенства в вопросе выбора позиции в сексе. Когда она отказалась от оскорбительной, по ее мнению, позиции снизу со славами: «Я такая же как ты созданная из праха земного и не желаю находиться снизу» раз и навсегда порвала с Адамом. Из этого опыта каждый сделал свои выводы. Адам перестал спорить со своей второй женой Евой, плоды чего мы все и пожинаем. Бог же при создании второй женщины отказался от исходных материалов, создал ее из ребра Адама. Таким образом подчинив женское естество мужскому началу. И действительно, в Коране однозначно сказано: «…что мужчина лучше, потому что он даёт…».

И тут начинается самое интересное. Шумерская цивилизация, как известно, является одной из первых цивилизаций на земле. А тюркский язык имел очень много общего с шумерским языком, что весьма изящно и убедительно доказал Олжас Сулейменов. Не могу тут не сказать о нем пару слов. Можно по-разному относиться к нему как к человеку и гражданину, но что касается слова как такового – тут он непревзойденный мастер. Я бы назвал его не человеком слова, а знатоком слова. Поэтому избавлю вас от примеров, сославшись на его труды по этой теме. Тюрки же с самого начала появлений в анналах истории зарекомендовали себя как тенгрианцы. Перефразируя Маяковского скажу лишь, что мы говорим тюрки подразумеваем тенгрианство и наоборот. Отсюда следует вопрос, что есть тенгрианство.

Таким образом, получается, что вся история развития т.н. «аврамических религий» является ничем иным как историей развития учения о единобожии или тенгрианстве в трех различных версиях.

Иудаизм

Следующий веский аргумент в пользу этого я получил, изучая историю пророка Мусы или Моисея. Роль и значение фигуры Мусы в иудаизме сравнима с ролью и значением апостола Павла в христианстве. Как и Павел был последователем Исы т.е. Иисуса и чуть ли не самим основателем христианства, по оценкам некоторых христианских источников, так и Муса был последователем Авраама и стоял у истоков иудаизма как такового.

Из общепризнанных источников мы знаем, что Муса, был подброшен в семью самого фараона, где получил соответствующее воспитание и образование. Однако в последствии он вернулся к своим т.н. родственникам евреям и, возглавив их, вывел последних из-под власти египетского фараона. Заключив с вновь обретенными родственниками договор о том, что он их выводит из рабства и обеспечивает элементарную выживаемость, а они обязуются быть стойкими в вере в единого создателя. Однако тут есть несколько нюансов.

Во-первых, был ли Муса евреем. Во-вторых, внезапное косноязычие Мусы и его т.н. единоутробный брат Арон, откуда он взялся. И в-третьих, чем объяснить ярко выраженную слабость в вере самих евреев и этот договор. Ведь договор с самим собой, как правило, не заключают.

Но начнем по порядку. История появления Мусы в семье фараона, как мы знаем, восходит к одному из его указов, запрещавших евреям иметь детей мужского пола. Согласно этого указа все новорожденные еврейские мальчики тут же умерщвлялись. Но одной из еврейских матерей удалось якобы подкинуть колыбель с новорожденной Мусой дочери самого фараона по имени Фермуфь, которая была бездетной. Как это возможно. Ведь мать еврейка наверняка была рабыней и как она могла иметь доступ к семье фараона? Но пойдем дальше, Муса рос и воспитывался при фараоне как особа царского рода со всеми почестями и привилегиями такого положения. Но потом вдруг происходит три невероятных события. Муса, будучи уже в зрелом возрасте вдруг вспыхивает искренним сочувствием к одному из многих народов находящихся в пожизненном рабстве, а именно к евреям. И даже идет на убийство ради них. Затем у него впервые обнаруживается косноязычие, а ведь до этого момента нигде не упоминалось, что Муса был с рождения заикой. И наконец, в-третьих, у него вдруг обнаруживается родной брат Арон.

Начнем с конца, откуда взялся Арон? Ведь всех еврейских младенцев убивали при рождении. Или его тоже подкинули, но уже другой дочери другого фараона? Но фараон во все времена был только один.

Во-вторых, почему именно признав себя евреем, Муса вдруг стал заикой, да таким сильным, что потребовалась помощь так кстати, обретенного «родного» брата. Ведь из жизни мы все знаем, что даже при самом сильном заикании можно при желании понять речь любого заики, и помощь переводчика заикам в принципе не нужна.

И наконец, почему именно к евреям Муса обратил свой полный сочувствия взор? Мало ли к тому времени находилось народов в рабстве у фараона. Уверен их был не один десяток, но почему именно евреи привлекли его особое внимание, ради которых он отрекся от вскормившей его семьи фараона и отказался от всех преимуществ своего царского происхождения. Пойдя при этом еще и на убийство.

Официальные объяснения меня не убедили, потому как не могли ясно и чётко ответить на все мои вопросы. Долго и мучительно размышляя над этими вопросами я пришел к следующим выводам.

Во-первых, Арон если и брат Мусы, то только названный;

Во-вторых, косноязычие Мусы объясняется не его заиканием, а тем, что он, будучи с рождения воспитан в царской семье фараона элементарно не знал и не мог знать языка рабов т.е. евреев. Тут и понадобилась помощь переводчика и, наверное, «брата» для солидности. Как ни странно, в этих своих заключениях я не одинок. Нечто подобное утверждает ни много ни мало сам Зигмунд Фрейд.

И наконец ответ на самый главный вопрос – почему именно евреи. Чтобы понять этот выбор Мусы нужно вернуться к прошлому египетского государства. Из истории нам известно о таинственном народе «царей-пастухов» т.н. гиксосах. Это племена, которые покорили древний Египет, самую передовую на тот момент державу в мире и правили им, приняв, однако титул фараонов. Эта позорная для египтян ситуация продолжалась 150 лет по истечении которых народ Египта сверг иноземное иго проклятых кочевников (где-то я уже это слышал…) и пытался всячески истребить память об этом. Кем же были эти загадочные гиксосы, походя завоевавшие самую продвинутую на тот момент страну как Египет. И как жили сами египтяне под иноземным игом?

Причислить к своим предкам загадочных гиксосов пытались многие, вплоть до самих евреев, но не смогли это доказать. Из самого названия, данного им, кстати, самими египтянами (уж они то знали наверняка) следует, что гиксосы были верховыми кочевниками и хорошими скотоводами. Единственным народом, который соответствовал этим признакам, были тюрки. А тюрки как мы уже сказали, были тенгрианцами, т.е. первыми единобожниками и именно им принадлежит бесспорное первенство в приучении лошади. Более того они первыми придумали колесницу, седло и тому подобные вещи технического прогресса – самые продвинутые на тот момент, связанные, как я уже сказал, с приручением лошади. То, что именно кочевники первыми приручили лошадь, говорит тот факт, что их лошади и по ныне являются самыми выносливыми. Ведь ни для кого не секрет, а для казахов вообще норма, то, что их лошади могут за один раз пробежать огромные расстояния, аламан байга на 50 км и более яркое тому подтверждение. Хваленные «чистокровные» лошади других стран падали замертво на аламан байге. И мировое сообщество не придумало ничего лучше, как просто запретить этот вид спорта, ввиду его якобы особой жестокости по отношению к животным. Однако при этом, не отменив соревнования по марафонскому бегу среди людей, дистанция которого, как мы знаем, лишь немногим уступаем дистанции в аламан байге. У меня вопрос к ним, так кого из животных они защищают, людей для которых марафон — это добровольная забава или лошадей, для которых бег — это то для чего они были созданы.

Ведь до сих пор мощность всех двигателей измеряется в лошадиных силах. А начиналось все с привычки к комфорту. Кочевники, часто перемещаясь, предпочитали делать это максимально комфортно, а что может быть комфортней передвижения, лёжа в своей юрте на пуховой подушке попивая кумыс. Отсюда и пошло, чем круче кочевник, тем больше его юрта, а значит больше платформа, на которой эта юрта установлена, и значит, потребуется большее количество лошадей впрячь в эту платформу. Казахи до сих пор за чтобы не взялись – всё делают лёжа. Я иду или я учу по-казахски звучат как: мен кележатырмын/мен окыпжатырмын т.е. я иду лёжа, или я учу лёжа.

Так же особо хочу отметить вооружение кочевника. Обретя опору под ногами, в виде стремян он мог позволить себе копьё гораздо мощнее пешего воина. В его луке впервые применены композитные технологии, что позволило им метать стрелы на расстояния не досягаемые до сих пор современными луками и арбалетами уменьшив его размер для удобства стрельбы верхом в разные стороны. Их мечи были спроектированы исключительно для открытого боя и единоборств, в отличии от мечей в виде шпаг и стилетов. Придуманных не для удара, а для тычка в спину из-за угла или предательского укола из-под стола. Но я кажется, отвлекся.

Итак, мы установили, кем были эти таинственные гиксосы. Они, несомненно были тюрками, а, следовательно, тенгрианцами т.е. единобожниками. Фараоны из их рода естественно пытались каким-либо образом объяснить народу Египта свою теорию единобожия. Это мы видим в дошедшей до нас хрестоматийной попытке одного из них объединить богов Египта пусть и в египетское, но единое божество. Хрестоматийное объединение культов Амона и Ра в культ АмонРа. Однако народ Египта этого не понял, а не поняв не принял и восстал. А восстав, скинул так непонятную им систему единобожия и вернулся к своему богу, т.е. богам. Скинув, таким образом, немногочисленную верхушку гиксосов, египтяне всячески истребляли успевших ассимилировать, потомков кочевников.

По моему убеждению, Муса был как раз из таких потомков царей-пастухов. Выросший в атмосфере единобожия, но не сумевший или не пожелавший поменять себя и отречься от истинной веры своих предков. Тут он и отмечает для себя народ, чья полузабытая вера предков так похожа на его родное единобожное тенгрианство. А как иначе, ведь источник у них один – шумерское государство.

Речь идет о потомках 12 сыновей хромого Якова. Ведь после смены династий фараона, поднявшей и возвеличившей сначала Иосифа, а затем и всех остальных евреев. При одном из последующих затем фараонов евреи из привилегированных VIP персон превратились в обыкновенных рабов. Замечу только, что причины для этого были более чем веские. Ведь именно с подачи Иосифа, фараон Египта впервые ввел и узаконил понятие лизинга. Именно тут кроются корни всех последующих финансово-экономических потрясений, вплоть до сегодняшнего дня. До введения этих новшеств во всем мире пользователь являлся одновременно и собственником. Не важно, что собственниками в разные времена выступали рода, селения, вельможи и цари, а собственностью были соответственно предметы быта, земля, права и обязанности и собственно сами люди.

По совету Иосифа фараон, в течении семи обильных лет собирал и складывал весь урожай, а в последовавшем затем период 7-летнего неурожая, пользуясь преимуществом своего исключительно выгодного экономического положения он на добровольных началах т.е. в высшей мере законно и легитимно, присваивал себе как государству, имущество своих деловых партнеров. Ведь со всех краев к нему шли, как за единственной возможностью избежать голодной смерти, и совершенно добровольно, ведь альтернативой была голодная смерть, они принимали условия этого ноу-хау от Иосифа. Ведь в отличии от современного лизинга, где пользователь еще не собственник, в лизинге от Иосифа пользователь уже не собственник. Улавливаете разницу. Самое страшное, что именно так т.е. на тех же принципах и обстоят дела в современном мире, а ведь прошло страшно подумать сколько лет.

И только в исламе, по принципу последний приказ отменяет предыдущий, элементарно введен жесткий запрет на кредит, процент и ссудный капитал. Как, впрочем, на вино и прелюбодеяние.

Наблюдая со стороны за всеми народами египетской империи, евреи своей верой в единого бога не могли не привлечь внимание Мусы, может быть единственного из единобожников-тюрков, оставшихся в землях Египта. И именно поэтому он пошел к ним, заключив с ними соглашение о взаимопомощи. Он, как человек с обширными связями и знанием работы государственной машины изнутри поможет евреям скинув оковы рабства обрести такую желанную, но такую незнакомую свободу, они же принимают его как своего наставника в деле их поклонения единому божеству.

Именно таким развитием событий объясняются все предыдущие вопросы и т.н. внезапное косноязычие и наличие брата-переводчика. И как самый веский аргумент в пользу этого – многочисленные попытки евреев изменить или вовсе отказаться от этого договора. Одна история золотого тельца чего стоит. Но и Муса не оставался в долгу, будучи ужасно одиноким в стане евреев он никогда не проявлял милости к ослушникам. Напротив, приказал самолично вырезать отвернувшихся от него, оставшиеся проявив преданность, не простили ему этого. Ведь как только он привел их в места обетованные, пережив столько бедствий и страданий, когда, казалось бы, только жить и жить он вдруг умирает. Наверняка при загадочных обстоятельствах.

Христианство

Почему евреи не признали пророка Ису т.е. Иисуса? Не потому ли, что он был выходцем из Галилейских земель, земель, недавно присоединенных к еврейскому государству. Да и само государство какое-то странное, соединенное из двух частей самой Иудеей и собственно Израилем. Не понятно то ли одно поглотило другое, то ли это был союз равных? Если союз, то кого с кем? Я ничего не понял. Поверьте, мне, не потому что я такой тупой, просто там все так запутанно, что не вольно задаешься вопросом, а кому это надо. Помню только, что римский полководец Тит, возглавлявший войну с еврейским государством наотрез отказался от почетной приставки к своему имени «Тит еврейский» побежденного государства, предпочтя отказаться от этой победы, кстати, очень дорого стоившей Риму.

По прошествии времени, когда мысли в голове у меня более-менее улеглись, я пришел к выводу, что вся эта неразбериха и путаница была нужна для того чтобы как-то скрыть или замаскировать воссоединение потомков Авраама друг с другом. т.е. официальных евреев в лице потомков 12 сыновей хромого Якова с их родственниками. Потомками тех непризнанных детей Авраама от двух других его жен, напомню это сын от первой жены Исмаил и пять сыновей от третьей жены Медан, Мадиан, Йокшан, Симран и Ишбак, а также потомки родного брата Якова Ясава, того самого первенца.

Вот только с потомством Исмаила, арабами как-то нехорошо получилось. Уж очень явными и нарочитыми выглядят попытки евреев отмежеваться от данной категории своих родственников. Оно и понятно, ведь признай они их таковыми, им пришлось бы всем перейти в ислам. Ведь еще Моисей им сказал, что – «придет к вам подобный мне брат вам». Евреи по их природе неоднократно подтвержденной предыдущими поколениями, стали искать лазейки чтобы привычно увильнуть. Чего стоит их официально принятая система Галахи т.е. установления родства по матери. Ведь это ничто иное, как изощренный способ избежать признания своего родства с арабами. Сами евреи, объясняют это в высшей мере лицемерно, но не без юмора. Якобы на 100% гарантировать, кто является истинным отцом ребенка сложно, но мать его определить легко и просто. Принимая эту систему на уровне закона, они не только противоречат так любимому ими на словах и «незыблемому» закону, ведь во многих книгах ветхого завета сказано буквально следующее: «такой-то родил такого-то, а он в свою очередь родил такого-то». Заметьте, там нигде не сказано, что-такая-то родила такую-то, а та в свою очередь родила такую-то. Кроме того, этими нововведениями в «незыблемый» закон они обвиняют своих матерей в немыслимых грехах, что не может быть приемлемо и считаться нормальным ни в какой другой нормальной стране, практика это подтверждает.

Но речь все же о христианстве. Ну, так вот, сам символ христианства – крест, является, если не явной подменой, но выдумкой точно. Как известно Иисуса распяли не на кресте, а на Т-образной деревянной конструкции, впрочем, как и всех приговоренных к распятию. Для его особы Римская империя не делала исключения. Крест появился гораздо позже, когда потребовалось подменить символ тенгрианской веры во всем мире – крест, как якобы символ страданий Иисуса.

Ведь первые христианские церкви появились не на синайском полуострове, а в Армении. И люди, их основавшие провели по четверть века в изучении основ веры не в Иудее или Израиле, сам черт ногу сломит, а в Алтайских горах, этой колыбели тюрков. Об этом опять-таки изящно и что главное вполне документировано говорит Мурат Аджи в своей последней книге. И действительно если непредвзято сравнить объяснение сути креста как символа веры в христианстве и в тенгрианстве понимаешь, что есть что. Ведь копия не может быть лучше оригинала. Сами христиане объясняют символ креста до обидного обыденно и банально, это якобы то, на чем Иисус принял смерть и точка. А если бы, к примеру, его казнили на плахе, что вполне могло быть. Тогда, согласно их теории, символом христианства стал бы топор или плаха, или топор на плахе. Как видим, объяснения христиан не выдерживают никакой критики.

Чем же был крест в тенгрианстве? У древних тюрков крест как символ сложился из понятия о первом чуде. А именно о появлении в этом мире новой жизни младенца из чрева матери, которое как мы знаем находится в месте соединения ее ног (извиняюсь за подробности, это для наглядности). Именно поэтому тюрки, а потом и казахи предпочитали селиться в местах слияния двух рек, считая такие места святыми. Недостающая вторая половина креста возникала из превращения в такую же мать, приносящую в этот мир новую жизнь, уже ее дочери. Получается крест как совмещение двух пар материнских ног. Более наглядно это видно на примере свастики, как производной креста. Всем известное выражение «движение — это жизнь», обретает новый истинный свой смысл. Ступни ног, при этом символизируют вечное движение жизни на земле. Кочевники, как истинные тенгрианцы и находились в вечном движении.

Как видим из сравнения этих двух объяснений сути креста как символа, становится очевидным, что было копией, а что являлось оригиналом. Ведь в христианстве крест как символ является просто местом смерти Иисуса, причем явно измененной, в тенгрианстве же, крест имеет более глубинный смысл.

Подтверждение этих слов мы находим в дневниках французского монаха, секретаря Папы Римского Льва1, где он описывает вождя гуннов-тюрков Атилу, по-казахски Адил, как дурнопахнущего, с короткими кривыми ногами, с узкими и раскосыми глазами и черными волосами. Но главное не это его оскорбительное описание внешности Адиля, а описание его штандарта, в виде креста в круге. Можно было бы подумать, что он из рода керей, тамга которых и есть крест, но в дневниках сказано, что вождь гуннов Атилла из рода аргынов, сын такого-то.

Кстати, на заре нашей независимости, посольство Франции презентовало президенту суверенного Казахстана эти дневники в виде богато оформленной книги. К сожалению, населению Казахстана об этом почти не известно.

Последним фактом, подтверждающим мои слова, является то, что Папа Римский нанес визит в суверенный Казахстан, как только смог, не посещая до этого ни одну из стран бывшего СССР. Являлось ли это данью уважения народу, первому, в мире принявшему единобожие или ему было просто любопытно посмотреть на потомков тех, перед которыми Папа Римский единственный раз стоял на коленях, нам никогда не узнать.

Ведь в попытке увести народ как можно дальше от источника единобожия, отцы церкви придумали концепцию первородного греха. Аргументируя это, один из них сказал буквально следующее: «Грешен человек, ибо между калом и мочой рождается». По латыни это конечно звучит более благозвучно, но суть остается неизменной. Ведь от первоначального восприятия рождения человека как чуда оно превратилось в его первый грех. Он только родился, а уже грешен.

Мне могут возразить, если все т.н. аврамические религии восходят к тенгрианству, то где факты. Я скажу, что не только эти т.н. аврамические религии восходят к тенгрианству, а что к ним в этом вопросе присоединяется и Буддизм. Приведу два аргумента, один графический, второй орфографический.

Начну с первого графического. Нам всем хорошо известен традиционный рисунок всех тюркских народов т.н. «кошкар муйиз» в виде стилизованных рогов барана, он, кстати, официально представлен на символах нашей государственности. Ведь овцы наряду с лошадьми составляли основу жизни кочевника, и благодарные тюрки не могли не отразить этого. Так вот, этот узор встречается на стенах самых древних буддийских храмов от Тибета до Индии.

До сих пор помню удивленный рассказ мамы по возвращении её из хаджа. Она говорила, что и в Мекке, и в Медине им часто встречалось это изображение. А ведь Саудовская Аравия, кроме того, что это чисто исламское государство и закон там Шариат, это еще и колыбель ислама. Именно там он зародился, и саудиды тщательно чтут свои обычаи и традиции, не позволяя себе вводить какие-либо новшества, справедливо относя их к бидаату т.е. к потенциальной ереси. Но узор «кошкар муйиз» почему-то считают своим.

Что касается «просвещенной» Европы, то мы все имели возможность наблюдать элемент этого узора, при нынешней ежегодной велогонке «Тур де Франс» на его официальной эмблеме. Но «коварные» французы происхождение данного рисунка возводят к цветку короля – лилии. И действительно они очень похожи. Однако при этом другой традицией самых первых королей и не только Франции, а всей Европы, было тщательное отслеживание своей родословной с единственной целью – недопущения близкородственных связей. Со временем правда эта традиция позабылась, а рисунок остался. И только в двадцатом веке «просвещенная» Европа вернулась к этому вопросу, придумав целую науку – родологию. Казахи же и по сей день свято чтут и соблюдают этот неписанный закон своих предков.

Второй орфографический аргумент состоит в следующем. По какому-то «странному» стечению обстоятельств, слова, передающие божественную ипостась, совпадают со словами в тюркском языке передающими и объясняющими суть креста как символа. Как я уже говорил выше, крест как совмещение двух материнских ног. Именно этим объясняется тот факт, что на тюркских языках такие слова как славянское – бог, европейское – гот и как более мягкая форма, индокитайское – Будда звучат более обыденно и прозаично, но в исключительной мере оправдывая вышеназванную концепцию промежности ног. Другими словами, «бог» – это «бок» (фекалии), «гот» – это «кот» (попа), а «будда» – это «будтан» (из-под ног). Хотя О. Сулейменов утверждает, что так было задумано изначально.

За подменой символа веры – креста, не заставила себя ждать и последовавшая за этим подмена самого образа Бога. Вместо веры в единого Бога христианам подсунули новый его образ в виде фигуры самого Иисуса, разумеется Христа. При этом за уши притянув догмат троицы, скопированный из древнего культа Осириса (по-казахски кстати буквально – пукающего, что также вписывается в вышеназванную концепцию промежности ног). Любопытно, что если для католиков в «просвещенной» Европе придумали целый институт внутри церкви – инквизицию, то в православии обошлись простой реформой Никона. Которого после использования просто выгнали, как собаку. Согласны с этим были, конечно, далеко не все, и с ними не церемонились и используя административный ресурс, их просто уничтожали.

Сами инициаторы причину создания инквизиции объясняют простой и банальной борьбой с ведьмами. Это на удивление напоминает официальную причину войны с Ираком. Якобы нахождением у него ядерного оружия. Когда же все закончилось, и Ирак перестал существовать как отдельное государство, вдруг выяснилось, что не только ядерного, а даже банального химического оружия у Ирака не оказалось. Однако при этом Ирак с его богатыми энергоресурсами перестал быть независимым государством, но стал при этом «добровольным» донором американского доллара.

Казалось бы, что эти две основные христианские конфессии должны быть союзниками друг другу, но на деле главы этих конфессий, на словах проповедуя идеи миролюбия и всепрощения, почти с момента основания элементарно не могут сесть за один стол. Но есть одна церковь, которая их способна объединить, это самая старейшая из всех армянская церковь. Глава, которого, официально носит титул «католикос всех армян» но сама церковь при этом православная.

Ислам

А что же ислам, может он чисто арабского происхождения? К сожалению, вынужден ответить на этот вопрос отрицательно. Ведь, во-первых, со слов самого Мухаммеда с.а.с. бог Мухаммеда — это бог Ибрагима. Во-вторых, во многих арабских словах мы находим явные тюркские корни. Возьмем к примеру, общеизвестные Каир и Катар. Вроде бы самые арабские слова и первое, и второе, но не торопитесь утверждать это. Как известно, у истоков государственности современного Египта, того самого которым уже правили цари-пастухи гиксосы, стоял мамлюк Бейбарс происхождением тюрк. Всю свою жизнь он не знал другого языка кроме своего родного тюркского, а это значит, что в его окружении было очень много соотечественников или то, что этот язык был очень распространен на той территории в то время. Столица же государства, руководимого тюрком Бейбарсом, и по сей день носит название Каир. Что в переводе с тюрского означает – поворачивай. И действительно, дойдя до этого места, в чисто географическом смысле, любой путник (с точки зрения кочевника т.е. жителя материка, а не побережья), вынужден был повернуть в любом другом направлении. Потому как дальше продолжать путь в данном направлении не представлялось возможным из-за моря.

Современное арабское государство Катар, своей историей перекликается с древним орденом катаров, государство которых просуществовало не один десяток лет и знаменито оно тем, что является одним из идейных вдохновителей многих других тайных орденов и тамплиеров в том числе. Ведь их идеологией было нахождение общих точек соприкосновения или как минимум компромисса между различными религиями. Тюркскость этого слова подтверждается переводом, ведь по-тюркски слово катар означает – идущий рядом. Что исключительно точно передает саму суть этого ордена. В этом контексте нельзя не упомянуть предка всех людей на земле, нашего праотца – Адама. Ведь только в тюркских языках сохранился, по сути, сам смысл этого слова как понятия, т.е. адам – это просто человек.

Получается, что ислам был ничем иным, как последней редакцией все той же единой истины о единобожии. С единственной целью – посланием ко всем живущим на земле людям: «…может быть они одумаются…».

Тенгрианство

Из всего, что я нашел по этой теме, я понял одно, что тюрки исповедовали религию, основной характеристикой которой являлось абстрактное единобожие. Отсюда чисто казахское обращение к создателю – о Тәнірім! Весь окружающий мир они воспринимали как его храм и одновременно свой дом. Будучи хорошими хозяевами, они не сорили сами и не позволяли сорить посторонним в своем доме. Именно этот факт восприятия всего мира как своего дома и позволил тюркам «освоить» такие и по нынешним меркам огромные территории. И так называемая дутая гумилевская «пассионарность» тут не причём.

Что же касается технической стороны Тенгрианства, как-то какие там были божества, каноны, обряды, соборы, священники и т.п. мы конечно же не можем ничего утверждать конкретного, ибо за много-много столетий тотального уничтожения практически ничего не сохранилось. Есть только один источник, который передает нам сквозь века гонений и потрясений саму суть Тенгрианства – это наши обычаи и обряды. Ведь именно они стали проекцией прошлых Тенгрианских времен и именно под их влиянием мы сформировались как народ. Но только с точки зрения правильного их прочтения и понимания, а именно через раскрытие тех образов, которые в них были заложены изначально. Для лучшего понимания приведу несколько примеров образного раскрытия всем нам хорошо известных обычаев и обрядов

О значимости обычаев и обрядов говорит хотя бы тот факт, что они соединяясь друг с другом образуют традиции. А уже на основе традиций создаётся сама культура. Именно культура определяет сам народ и отличает его от всех остальных. Если применить образное восприятие, то народ, по определению самого Создателя (ведь в Куране, в 5суре 48 аяте, сказано: «…Я поделил вас на народы, чтобы вы отличали друг друга…»), это ничто иное как единица измерения, но сейчас не об этом…

В последнее время всё чаще и чаще приходят сообщения о всё новых и новых открытиях на нашей территории. Это нужно воспринимать так, что само Небо говорит нам о том, что пришла пора просыпаться от многолетней во-многом вынужденной, спячки и возвращать себе самих себя, ибо по-настоящему эффективно питать могут только СВОИ корни.

По злой воле колонизаторов, мы были самым истребляемым из всех угнетаемых народов СССР, но так и не истреблённым! Не смотря на небывалый чудовищный геноцид голодомора 20х-30х гг.. прошлого века, коллективизацию, целину и ядерные полигоны, где было произведено более 500 ядерных взрывов, на фоне всего этого, Гитлер для нас – невинный младенец. Но самое большое их преступление не в этом, а в том, что они почти сумели оторвать нас от своих корней. Ведь нас вынудили в течении практически одного десятилетия ТРИЖДЫ сменить свою письменность, причем с первоначальной арабской транскрипции на латиницу и только после этого на кириллицу.

Казалось бы, что тут такого, ну подумаешь, письменность сменили, ведь это всего лишь какие-то буковки!? Однако есть принципиальное отличие от арабской транскрипции и латиницы с кириллицей, ведь по-арабски надо писать справа налево, а там – наоборот, и с гласными буквами не всё так просто, ведь именно такой, системный подход в этом вопросе рассчитан на то, чтобы прервать связь поколений в моём многострадальном казахском народе.

И экспериментаторам это таки удалось, казахи в Казахстане перестали понимать не только казахов в других частях света, но перестали понимать письмо своих аташек и апашек и даже своих родителей. А это уже почти манкурты. Только представьте себе – целый народ в течении жизни всего одного поколения стал практически манкуртом, причем не переставая говорить и писать на «своём» языке! А как всем известно - без прошлого не может быть будущего. Ведь ещё Сталин говорил: «писатели - это память народа». Получается, что казахов технически лишили доступа к своему прошлому, что само по себе наводит на определенные мысли…

Но хвала Небу, у нас есть своеобразная «шпаргалка», которая позволит нам восстановить утраченную связь времён и поколений. И такой «шпаргалкой» являются наши обычаи, обряды и традиции. Не сколько они сами, а сколько их образное восприятие. Ведь именно образный язык является естественным языком человеческого восприятия осознанных и не осознаваемых событий и явлений и не зря древние говорили, что миром правят не законы, а знаки и символы.

Для простоты восприятия этого утверждения, лучше показать на примере, а лучше не на одном.

Итак, пример №1

Каждый из нас знает нашу казахскую поговорку «Казаху враг-казах, казаху друг-казах». Если с первой частью все понятно, ведь основу казахского общества составляли наёмники т.е. профессиональные военные, а в их среде никак не обойтись без конкуренции, то вторая часть поговорки требует особого внимания. Если в режиме «здесь и сейчас» казах воспринимал другого казаха исключительно как конкурента, то какой же казах мог быть ему другом? Другом ему является его предок т.е. тот же казах, но живший до него и передавший ему в наследство основу существования казахов - их дух, их веру, их культуру. Под духом, я понимаю исключительное свободолюбие казахов, у нас никогда не было рабства в любых его проявлениях, а благосостояние любого казаха зависело исключительно от его личных качеств. Основой этого являлось то, что каждый казах был обязан всегда при себе иметь своё личное оружие. Под верой, я подразумеваю исключительно Тенгрианство, которое является истинным зачинателем абстрактного единобожия, а т.н. аврамические религии - это производные Тенгрианства и по своей сути являются религиями однобожия. И наконец в-третьих, основу нашей культуры, как источника традиций и обрядов, составляет знание и как следствие уважение своих и чужих предков. Непрерывающаяся связь поколений в режиме «здесь и сейчас» обеспечивается заботой о родителях, а в перспективе заботой о генетическом, физиологическом и нравственно-психологическом здоровье своего, а значит и их, потомства. Что гарантируется соблюдением не писанного завета наших предков Жеты Ата, но об этом в следующем примере.

Пример №2

Фундаментом нашего народа является неписанный завет предков – Жеты Ата. Для не посвященных, это знание своих предков минимум до 7 (седьмого) колена включительно, чтобы исключить межродственные браки между собой. Современной наукой уже давно доказано, что близкородственное смешивание ведет к деградации всего рода. Причем, чем ближе степень родства, тем явственнее его проявления. И как мудры и прозорливы были наши великие предки, которые оставили нам этот неписанный закон, ведь наш Жеты Ата - это наш генетический бронежилет в век сплошного ГМО.

Пример №3

Ещё одним древним казахским обычаем было отдавать первенца родителям мужа. Ведь с чего он пошел? Не секрет, что в степи браки устраивали в основном родители и в основном заранее, а иногда и до рождения самих детей. Связано это с тем, что друзья детства немного повзрослев, решают подкрепить свои дружеские отношения еще и чисто родственными узами, т.е. стать сватами. Будучи «тамырами» (кровник) они прекрасно знают друг друга и считают за честь породнится между собой, став друг другу «куда» т.е. сватами. И каждый воспитывает своего ребенка так, чтобы ему не было стыдно перед своим кровником. Интересно, что на Кавказе кровником называют врага, у казахов же это самый близкий друг и не обязательно тоже казах. Это об истоках казахской терпимости. Молодожены, в свою очередь, будучи в свои 13-15 лет, уже супругами с рождением своего первенца все еще только-только притираются друг к другу и чтобы эта притирка прошла максимально безболезненно и быстро родители молодого отца все заботы и хлопоты, связанные с малышом, берут на себя, освобождая этим самым молодых родителей и создавая им новый центр взаимного притяжения. В современных условиях этот древний обычай не то чтобы устарел, а стал не совсем актуальным. Ведь молодежь сейчас, за редким исключением, выбирает себе спутника жизни самостоятельно. Не отсюда ли такое количество разводов? В современных реалиях сегодняшние «куда» - это «неожиданные куда». А ведь такое в прошлом было оскорблением. Наши предки практиковали «карын куда», это когда родители договариваются о сватовстве, ещё при не рождённых детях или «бесык куда», это когда сговор идёт у колыбели новорожденного ребенка. Уверен, что в будущем, нас ждёт обилие наших тоев именно у таких «Куда»!

Пример №4

Как учит нас классик: «Сильней любви в природе нет начала». AMOR-в переводе на русский-Амур, бог любви в эллинской культуре. Многие эзотерики называют нижнюю чакру точкой стука. А нижняя чакра, как мы знаем, располагается в самой нижней точке позвоночного столба т.е. в районе проекции гениталий в человеческом организме. Я потихоньку подвожу читателя к осознанию того факта, что эллинский AMOR это и есть буквальное произнесенное по-казахски «amdy ur» «точка/место стука», связанное со значением женского лона в казахском языке в «не печатном» выражении. У казахов на свадьбах до сих пор поют шутливую ритуальную песню, посвященную молодоженам с характерным сдвоенным припевом «жар-жар», что говорит о благословении двух сторон жениху на это его право. Ведь «жар»-в буквальном переводе означает-разбей, прорви. Другими словами, новоиспеченные родственники с двух сторон (жар-жар) буквально предлагают жениху произвести это действие.

Пример №5

У казахов всегда был институт многоженства. Но это мог себе позволить далеко не каждый, более того, просто один раз жениться было далеко не простым делом. Факт женитьбы для мужчины являлся экзаменом на его состоятельность. Некоторые решали его радикально – просто воровали девушку, которая автоматически становилась его невестой, но этот шаг имел свои специфические последствия, и решался на него опять-таки далеко не каждый желающий. А вторую жену (за исключением случаев аменгерства-это когда вдову брата брал себе в жёны следующий по возрасту брат), мог позволить себе только «реальный» казах, уровень притязаний которого соответствовал его как чисто физическим, так и чисто человеческим качествам. К числу последних нужно отнести обязательное наличие элементарной порядочности и тактичности. Ведь наличие как минимум двух жен, это во-первых – родственники каждой из них, как правило, тоже не последние люди в обществе; во-вторых – дети от каждой из жен. И отцу семейства со всеми ими, я подчеркиваю, со всеми ими – требовалось выстроить если не идеальные, то по крайней мере терпимые и долгосрочные взаимоотношения. Тактичность в этом вопросе требовалась не от одного отца, но не встречая ее от него, остальные члены семьи редко сами были ее источником. И такая семья была обречена на распад и, следовательно, на забвение. И потому всем было выгодно быть тактичными и терпимыми друг к другу, это опять к вопросу о истоках казахской терпимости. Данная ситуация условного благополучия была возможна только при соблюдении компромисса, а он заключался в следующем – дети от младшей жены наследовали только имя отца и всего остального были вынуждены добиваться сами, в отличие от детей старшей жены, которые наследовали наряду с именем отца и большую часть наследства. т.о. дети от токал т.е. младшей жены, с самых ранних пор вынуждены были отстаивать свои интересы, что естественным образом отражалось на их натуре и характере. Они росли более дерзкими, амбициозными, с обостренным чувством собственного достоинства и были легки на подъем по сравнению с детьми байбише т.е. старшей жены. Которым все уже было приготовлено заранее и от них требовалось только их физическое присутствие и только. Обычно дети от байбише уже в молодом возрасте – успокоившиеся, дети же токал напротив, эта движущая сила казахов, которая считала себя достойной большего или же была вынуждена протестовать и оспаривать засилье «дедовских правил» и т.п. закостенелости. И шла наперекор всем, казалось бы, устоявшимся и не зыблемым правилам. Именно им, детям от младших жен, мы как народ обязаны тем, что имеем такую большую территорию. Ведь именно они, дети токал, были вынуждены сниматься с насиженных мест и обживать новые, неизвестные территории. Где самые продвинутые и достойные из них сами обзаводились двумя женами, и история повторялась снова. Доказательством тому сам великий Чингисхан, ведь он был сыном от токал, но как круто поднялся и как раздвинул горизонты! Кстати, именно ему мы обязаны еще одной пословицей «Жігіттің жақсысы - нағашылардан» т.е. лучшее в жыгите от родственников матери. Ведь именно родственники матери - қоныраты, стали для будущего Потрясателя вселенной той основой, которая позволила ему так подняться, в то время, когда его родные по отцу отказались от него и более того, предали и продали его. Это можно расценивать как ещё одно косвенное подтверждение того, что мы являемся его реальными потомками. И ещё о нём. Саукеле, головной убор невесты, очень похоже на «сау кельді» т.е. благополучно прибыла. Как мы все знаем, мать Чингисхана как раз-таки не смогла этого сделать, на пути её к своему суженному она была перехвачена Есугеем, отцом Чингисхана и стала его младшей женой. В настоящее время мы все являемся в подавляющем своем большинстве детьми единственной жены т.е. по аналогии с детьми байбише мы сидим на всем готовом т.е. полученном как бы по праву рождения и лично нами не заработанном. И не потому ли мы так пассивны ко всему вокруг?..

Пример №6

Все мы знаем, что многие казахи носят на груди т.н. тумары. Однако стараниями многих, в настоящее время значение тумаров свелось к простому кожаному мешочку с сурами и аятами священного Курана. Хотя по своей сути тумары предназначались для того, чтобы в случае смерти (что в те времена было ч-ч проще и чаще) люди, предающие тело земле, а это не всегда были родственники или даже просто знакомые, а зачастую те, кто сами и явились причиной смерти данного человека, элементарно не знали и не могли знать имя покойника и его род-племя. Все эти данные и находились в кожаном мешочке на груди, тумаре (рождён с этим), как минимум, в виде танбы рода. Получается, что металлические медальоны с порядковым номером и группой крови на груди это не совсем изобретение американских спецподразделений или офицеров Советской Армии, а перенятое у наших предков отношение к жизни и смерти наших предков.

Пример №7

Это, наверное, самый забавный из всех приведённых мною примеров, обычай казахов опаздывать на свадьбы на пару-тройку часов. А пошел он от того, что казахи называли себя «созге токтаган халык» т.е. в основу всего было предпочтительней заложить договор, который был бы приемлем для всех заинтересованных сторон. Жизнь в степи, это не всегда свадьбы, охоты и другие развлечения, случались и конфликты. Но казахи всегда решали их путем договора. Для этого искали т.н. третейского судью, это должен был быть человек равно удаленный от всех сторон конфликта и с безупречной репутацией, решение которого было обязательно к исполнению всеми сторонами конфликта. И вот, выбрав такого человека, выбирали третью, незаинтересованную сторону, на территории которой и устраивался той, ведь где как не за ДОСТАРханом решать такие проблемы. И не важно по какому поводу, это могло быть что угодно. И вот, в назначенный день и час, выбранный третейский судья неспешно приближался к выбранному аулу на организованное мероприятие, обязательно при этом опоздав на те самые пару-тройку часов, этим самым давая сторонам дополнительное время. При приближении к аулу, он попадал в поле зрение людей и те встречали его криками «Бари келди» т.е. «все пришли» и только услышав эту фразу, третейский судья входил в аул. И как только он переступал порог, сразу же начиналось формальное пиршество. По неписанному закону степного гостеприимства, было непринято опаздывать больше, чем самый важный гость и те немногие, кто переступал порог вместе с главным гостем, невольно становились его «группой поддержки» в его миссии. Сегодня мы уже редко используем данный обычай, а возглас «Бари кельды» превратился в маловразумительный признак восторга, что-то типа «Браво» или «Бис», но на всех без исключения мероприятиях мы обязательно опаздываем.

Пример №8

Все мы хорошо знаем популярную казахскую поговорку: "Таспен атканда, аспен ат", в буквальном переводе она звучит так: "Когда в тебя кидают камнями, ответь угощением". Но к великому моему сожалению, абсолютно все, кого я спрашивал об этом, понимают ее упрощенно, в смысле того, что отвечать на агрессию нужно угощением. Что в корне неверно. Наши предки никогда небыли пацифистами и тем более толстовцами, наши предки были скорее "реальными пацанами". Ведь о чём говорится в этой поговорке, об асе, а ас - это не просто групповой приём пищи, а скорее ритуальный, а ещё точнее - это тризна. А это значит, что тому, кто посмел кинуть в тебя камнем, нужно устроить тризну и желательно грандиозную, чтобы на данном примере показать всем остальным, что ждёт тех, кто вздумает опять рискнуть бросить в нашу сторону камень. Именно это завещали нам наши великие предки.

Вот примерный вариант применения образного восприятия в отношении наших корней. К сожалению, многое из наших традиций, обычаев и обрядов нами воспринимается не совсем правильно, а иногда с точность до наоборот.

А если смотреть более шире, то Тенгрианство, это есть не что иное, как естественное состояние различных народов до их приобщения к т.н. мировым религиям, будь то кочевники Центральной Азии, нормандские народы Скандинавии или индейцы обеих Америк, по формуле Таниршылик, это казакшылык, норвегиялык и т.д. когда эти народы жили в гармонии с Природой, не считая себя исключительными творениями по сравнению с другими животными и даже убивая какое-нибудь животное для своего пропитания, они вымаливали этот грех у Природы и никогда не позволяли себе взять более необходимого. Пришло время возмещать Природе тот огромный урон, что нанесли ей люди, как под «идеалами» т.н. мировых религий, так и под лозунгами социалистических-коммунистических экспериментов.

Казахи

Ответил ли я на вопрос почему мой народ – казахи, снисходительно смотрят на религии окружающих его народов. Оставаясь при этом, в подавляющей своей массе, на удивление равнодушными, вежливо и в высшей степени толерантно улыбаясь в ответ на многочисленные призывы понаехавших с разных стран проповедников, как бы говоря им: – «да-да, вы правы, и мы в курсе…»

Данное состояние апатии и равнодушия моего народа объясняется наверно тем, что он впал в летаргический сон. Ведь из школьного курса анатомии, нам известно, что после испытанного потрясения как эмоционального, так и физического, организм помимо воли самого человека, отключается. И затем, в течении определенного времени постепенно возвращается к нормальной жизни. Так и мой многострадальный народ - казахи, после испытанных им бесчеловечных потрясений и огромных утрат, от обезглавливания своего хана, ленинского голодомора 1920гг.. и повторного сталинского голодомора 1930гг.. более 500 ядерных испытаний, которые продолжались беспрерывно с 1949-89гг.. половина которых прошла в открытой атмосфере. Страшным итогом этих испытаний стал тот факт, что казахи, будучи при царском режиме вторым по численности тюркским народом после Турции, при развале СССР составил всего лишь 30% в Казахской ССР. Последней каплей, наверное, стал 30 летний период сплошного и тотального бесправия, беззакония, обнищания и повальной коррупции и мой народ впал в летаргический сон.

Но, как и все на Земле этот сон не может длиться вечно. Мы, наследники наших чудом выживших отцов, во многом несём в себе информационное наследие всех тех невзгод в виде программы «Выживания». Когда наши отцы, ради нас, вынужденно терпели всё, в надежде, что мы сумеем изменить это положение вещей и возродить истинное наследие наших великих дедов. Но пока мы не отработаем все нюансы этой программы, мы не сможем её «выключить» и «включить» свою программу, программу «Процветания». А отработать её мы сможем только тогда, когда вернём себе самих себя…

Оглавление

Предисловие ………………………………………………..…………………. 2

Манифест тенгрианца…………………………………………………….... 3

Начало пути ………………………………………………………………….... 5

Иудаизм ………………………………………………………………………... 8

Христианство ……………………………………………………………….... 11

Ислам ………………………………………………………………………..…. 14

Тенгрианство ………………………………………………………………… 15

Казахи …………………………………………………………………...……... 20

Даут Ержан 2022г. Алматы

Сайт автора: https://uak-kz.wixsite.com/tolkovanie-snov

Перевод сделала: Малаева Шугыла Сабитовна

Алғы сөз

Бабаларымның жеті ұрпағы: Дәуіт-Әмірқамза-Тәңірберген-Рахымжан-Тоқсанбай-Солтан-Байдәулет аталарыма, сонымен қатар аяулы әжем Ханша Бикенбай-қызына арналады

Бұл кітапта ауылдың қарапайым жігітінің дүниетанымдық эволюциясы бейнеленген; жақсы мен жаман, өмірдің мәні, Құдай, халықтардың әр алуандылығы, өзінің осы әлемдегі орны жайлы жылдар бойы мазалаған сұрақтарына жауап іздеп таба бастаған кездері баяндалған. Біраз сұрақтардың жауабын тереңнен іздеп қажеті жоқ екен, тек оларға мұқият зер салсақ, бәрін болмаса да, көп нәрсені түсінеді екенбіз. Мұсылмандардың қасиетті кітабы Құранда: «Сондай-ақ бір-біріңді тануларың үшін сендерді ұлттар, рулар қылдық», - деп жазылған, онда «...ойланатын қауым үшін» деген сөздер де неше мәрте қайталанады. Осының бәрін ескере келе еріксіз мынадай ой түйеді екенсің: «Халық – Жаратушының өлшем бірлігі болғандықтан, Оның бір халыққа басқаларынан қандай өзгешелік бергеніне мұқият қарау керек». Олар географиялық орнымен, тілімен немесе сенім-нанымымен емес, тек ұлттық тұрғыдан ғана айқындалатын мәдениетімен ерекшеленеді. Жаратушының әр халыққа өз ұлтының өкілін жіберетіні жайлы сөздерін ескере отырып, түркі халықтарының ішіндегі сондай өкілді іздеп, Гессерді таптым, одан арғы ізденісім мені өз халқымның Тәңіршілік мәдениетін қалыптастырған дүниетанымға бастап әкелді. Бүгінгі таңда одан мардымды ештеңе қалмады, әрине. Дегенмен, біздің қолымызда ғасырлар мен мыңжылдықтар бойы соған қатысты мәліметті сақтап келген тап-таза ақпарат көзі бар, ол – біздің салт-дәстүрлеріміз бен әдет-ғұрыптарымыз. Кез-келген ұлттық мәдениеттің негізін құрайтын да дәл осы салт-дәстүрлер мен әдет-ғұрыптар, демек бұл мынадай қарапайым формулаға барып жығылады: Qazaqshylyq=Tanіrshіlіk. Біздің болашағымыздың жарқын болуы осы Тәңіршілікке байланысты, себебі тарихымыз оны растайды. Тәңіршілік құндылықтарды берік ұстанған тұста біз әлем бойынша көшбасшылық деңгейде болдық, ал одан бас тартқанымызда, көшбасшылықтан қол үзіп, әлемдік аутсайдерге айналдық. Оның үстіне қазіргі кезде үнемшілдік, табиғатпен үйлесімділікте өмір сүру, оны күтіп-сақтау, өндірістегі қалдық шығармайтын технологиялар сияқты Тәңіршілік құндылықтар бүкіл әлемде қайтадан жаңғырып келе жатыр. Осылардың авторы бола тұра, біз қалай бұл қозғалысқа басшылық етпей қарап отырамыз?

ТӘҢІРШІЛДІҢ МАНИФЕСТІ

Мен ояндым.

Өзім жайлы осылай деп нық сеніммен айта аламын. Себебі мен саналы түрде өмір сүре бастадым. Мұны сөзбен айтып жеткізу қиын, оған жетудің өзі оңай соқпады. Оны тек сезініп-білуге болады. Менің қандай жолдармен жүргенімді білгеніңізде, нені меңзеп отырғанымды түсінесіз. Сондықтан өз тәжірибеммен бөлісуге міндеттімін деп санаймын және ол әрі қарай жалғасын тапса екен деп тілеп етіп, үміттенемін.

Бұл мақалада тек жеке басымдағы пікірлерден туындаған ойларым жинақталған. Сол ойлар өзімді бала кезімнен мазалаған бір ғана сұраққа жауап іздеу жолында пайда болды. Ол – Құдай жайлы сұрақ.

К.Маркстың анықтамасына сәйкес «адам – діни жануар».

Кейінгі кезде маған «адамның жануардан қандай ерекшелігі бар» деген ой маза бермей жүр. Адамды адам ететін не? Жоқ, ойымды дұрысырақ жеткізейін: адамның адам болуы үшін ата-бабаларынан емес (әр адамның ата-бабасы әр түрлі, біреудікі біреудікінен жақсырақ немесе жаманырақ), Жаратушыдан (ал Жаратушы бәрімізде біреу) қандай көмек берілген?

Бастапқыда адамды адам ететін мәдениеті, тілі мен жазуы деп ойладым. Бірақ жануарлардың да өз тілі бар ғой, олар сол арқылы жап-жақсы қарым-қатынас жасайды, ал біздің жануар тілін түсінбейтініміз олардың мәселесі емес. Мәдениетпен де дәл солай. Әр жануардың өзіне тән қылықтарын адамдардың әдет-ғұрыптарымен салыстыруға болады. Сол әдет-ғұрыптардан салт-дәстүр пайда болады, ал салт-дәстүр – кез-келген мәдениеттің тұғыры. Жануарлардың өздері үшін құнды нәрсені, мысалы, қандай да бір аумақты тырнақ іздерімен, иісті белгілермен таңбалап кетуін олардың жазуы ретінде қарастыруға болады. Солардың да жазба белгілерден еш кемшілігі жоқ.

Жануарлар туралы кабельді арнадан мүйізтұмсықтарды жаңа аймаққа орналастыру тәжірибесін тамашалағаным есімде. Мүйізмұмсықтардың бір үйірін әкеліп, бастапқы бейімделу карантиніне арналған мерзім аяқталғанша ұстап, содан соң босатып жіберді. Нәтижесінде мүйізтұмсықтар бастары ауған жаққа қашып, олардың іздері жоғалып кетті. Ғалымдар неге бұлай болғанын түсіне алмай, тәжірибені жалғастырмақ болып, мүйізтұмсықтардың екінші үйірін әкелді. Карантин мерзімінен кейін оларды да босатты. Сонда екінші үйірдегі мүйізтұмсықтар бірінші үйірдегі туыстастарының іздерімен жүріп, табиғи өмірдің белгілерін – қарапайым тілмен айтқанда, алдыңғы үйірдегі мүйізтұмсықтардың тезектерін көргенде, өз иеліктерінің шекараларын олардың тезектері түскен жерден бастап белгілеген. Мүйізтұмсық тұқымдастарына тән ерекшелік көршілерімен қарым-қатынастарында екен. Бірінші топ бекер жан-жаққа бытырап кетпеген, олар көршілерін іздеп кеткен.

Осыған қарап, мүйізтұмсықтардың өздеріне ғана тән ерекше қылығын көреміз. Соны адам тектілер арасындағы әр түрлі тайпалардың әдет-ғұрыптарымен салыстыра аламыз. Жоғарыда айтып өткенімдей, әдет-ғұрып – кез-келген мәдениеттің тұғыры. Демек, тілдің, жазудың және мәдениеттің болуы адам мен жануардың арасындағы айырмашылыққа жатпайды.

Кейінірек бір даналыққа толы кітаптан: «Адам – басқа адамды сөзбен алдап-арбай алатын жалғыз тіршілік иесі», - дегенді оқыдым. Мысалы, иттер арасында қайсысының қорқып тұрғанын, қайсысының қорықпайтынын іс-әрекеттеріне қарап анықтай аламыз. Ал адам жеке басының пайдасы үшін өзінің шынайы сезімдерін бүркемелеп, басқаларды адастыра алады. Бірақ бұл дәйек мен үшін тағы сол жануарлардың себебінен өзектілігін жоғалтты. Дәл сол арнадан маймылдар үйірін көрсетті, олар әрқайысы не тапса, соны жеп отырды. Араларындағы біреуі ғана ештеңе таппады, себебі іздеген жоқ. Есесіне ол тұқымдастарының қайсысы қай жерде және не жеп отырғанын мұқият бақылады. Біраз кібіртіктеген соң, қауіп дабылына ұқсас дыбыс шығарды. Маймылдар тамақтарын тастай салып, жапатармағай қашып, тығылды. Сонда жаңағы содыр әрі арандатушы маймыл алдын-ала жоспарлаған бағытына сәйкес асықпай қозғалып, аңқау да қорқақ тұқымдастары тастап қашқан тамақты жинады. Демек, сөзбен, яғни дыбыспен басқаларды алдап-арбау тек адамға ғана тән ерекшелік емес.

Осындай нәтижені көрген соң, айтылып жүрген көптеген «ақиқаттардың» біразы ақиқат еместігіне, ал сүзгі «дайын асқа тік қасықты» жақсы көретіндерге арналғанына тағы бір мәрте көз жеткіздім. Әркім өз даналығын өзі қалыптастыруы керек. Ал мен өз «миымды» іске қосып, мынадай тұжырымға келдім: адамды АДАМ ететін (Маугли эффектісін есепке алмағанда) үш-ақ фактор бар:

Омыртқаның орналасуыАдамның омыртқа жотасы жоғары бағытталған, ол тек тігінен ғана жүреді. Ал жануарлардың атаулының, соның ішінде балықтар мен құстардың да арқалары көлденең немесе қиғаш бағытталған, сондықтан олар көлденең жылжиды. Бұдан мынадай болжам жасауға болады: жануарлардың өмірі мен болашағы көлденең жазықтықта, яғни тек қана Жер бетінде ғана жалғасады. Ал адамның өмірі мен болашағы Көкке, яғни Жер бетінен тыс аймаққа бағытталуы тиіс. Демек, жануарға тән көлденең беттегі өмір, басқаша айтқанда, екі өлшемдік материалдық дүниеде ғана өмір сүру адам үшін қылмыспен тең.

Көз құрылысыАдамның көз алмасында ғана көздің көрінетін бөлігі қарашығы мен ағынан тұрады, ал жануарлардың көздерінің көрінетін бөлігі тек қарашықтан ғана тұрады, олардың көздерінің ағы мүлде жоқ. Бұдан мынадай болжам жасауға болады: адам өзін қоршаған орта туралы жануарларға қарағанда көбірек көріп-білуі керек. Таза техникалық жағынан алғанда ғана жануарлардың басым көпшілігінің көру қабілеті адамдыкінен жоғары, демек олар үшін көру аймағынан тыс жерлерді де бағдарлау аса маңызды. Ал адам көріп қана қоймай, түсіне отырып, топшылауы керек. Көз қарашығының үстіңгі немесе астыңғы тұсы қиылмаған адамға сақтықпен қарап, қысылуымыз бекер емес, біз мұны оның жануарлық табиғатының күштілігінің белгісі ретінде қабылдаймыз.

Құдайдың, яғни Жаратушының болуыАлғашқы екі тармақты суреттей отырып, үшінші тармақты да атап өткенімді байқамай қалыппын. Бастапқы екеуі физиологиялық және антропологиялық тұрғыдан болса, үшіншісі – тек адамға ғана тән ерекшелік. 25 жылдық ересек өмірімде мені жібермей ұстаған сол. Сонымен,

Жолдың басы

Барлық басқа қазақтар сияқты мен де өзімді туа біткен мұсылманмын деп санадым. Өзім қатарлас ұрпақпен бірге нағыз атеистік атмосферада өскеніме қарамастан, солай ойладым. Мектепті бітіре салысымен, бүкіл туған-туыстарымды таңқалдырып, медресеге оқуға түсемін деп шештім. Бірақ 1990 жылдары медресенің қай жерде орналасқандығы туралы ақпарат қолжетімді болмады. Сөйтіп, мен ақпарат іздеп жақын маңдағы имамға бардым, ол біздің аймақтағы жалғыз мешіттің имамы екен, өзі семейлік болып шықты.

Құлшылыққа үйретуші өкілмен сол алғашы кездесуден көңілім қалды. Исламнан емес, оның өкілдерінен, Алла Тағалам, кешіре гөр. Сондықтан Исламмен таныстықты саналы түрде біраз уақытқа шегеріп қойдым, бірақ бас тартпадым. Исламмен екінші және соңғы кездесуім содан 10 жыл өткенде орын алды. 10 жыл ішінде барлық тұрмыстық мәселелерімді шешкен соң Исламмен таныстым. Онда молдалар мен имамдар сияқты делдалдардың қажеті жоқ екен, бар керегі – аздаған білім мен шынайы ықылас. Білім – Исламдағы ең қажетті нәрсе екен. Мұсылмандардың басты кітабы Құранды оқып-зерттегенімде, әр жерінде жиі кезігетін «...ойланатын қауым үшін» деген сөздерге назарым ауды. Өзім оқытушының ұлы болғандықтан, деректер ағынынан ең маңыздысын, себебін, бастысын табу қанымда болса керек. Бұрынғы заманда «білім қасіретіңді ұлғайтады» деген екен, соны ертерек білсем ғой...

Исламды өз бетіммен зерттей келе, мұсылмандардың басқа діндерге түсіністікпен қарайтынын, әсіресе, иудаистер мен мәсіхшілерді «кітап иелері» деп атап, ерекшелейтінін байқадым. Онысымен қоймай, осы діндердің пайғамбарлары толықтай Исламға да қатысты екен. Әрбір мұсылман күн сайын 5 уақыт намазында өзінің Мұхаммедтің Құдайына ғана емес, көне өсиеттік Ибраһимнің де Құдайына сиынатынын растайды. Осылайша, Исламдағы Құдай Иудей дініндегі Құдай болғандықтан, мен ол дін туралы да зерттеуге болатынның бәрін зерттедім. Бірте-бірте назарым Иудаизмнің Құдайы туралы сұрақтан «еврейлер кім? не? қайдан шыққан?» деген сұраққа ауды.

Еврейлердің Ибраһимнен тарайтыны белгілі, «Ибраһим діндері» деген қызық термин де осыдан шыққан, бұған кейірінек тоқталамын. Сол құрметті адам отырып-отырып, «бір жерде Құдай бар және бүкіл әлемде тек Сол ғана табынуға лайықты» дегенді ойлап тауыпты. Онымен қоймай, ол Құдаймен бетпе-бет кездесіпті, бірақ Құдай кездесуге жалғыз емес, екі белгісіз қолдаушысымен келіпті және Ибраһиммен келісім-шарт жасасыпты. Келісім бойынша, «мен, Ибраһим бүкіл үрім-бұтағыммен тек Саған табынамын, ал Сен Өз тарапыңнан маған және менің үрім-бұтағыма өмір бойы ақылға сиятындай және симайтындай қолдау жасайсың» деп бекітіпті.

Мұнда Ибраһимнің Бағалдың бас діни қызметкері Мәліксадықпен кездесуі жайлы да айта кеткен жөн. Ибраһим оның жанында бірталай уақыт болды, тіпті, оның ықыласына бөленді, бірақ сонда да кездесуге көңілі толмады. Әйтпесе, өзі «тауып алған» Құдай туралы: «Менің Құдайым Мәліксадықтың Құдайы іспетті, бірақ ол емес», - деген сөздерін басқаша қалай түсіндіруге болады? Бұдан мынадай тұжырым жасаймын: Ибраһим өзі «тауып алған» немесе «ойлап тапқан» Құдайдың Тәңіршілікте айтылатын тұспалды болмыстағы Құдай емес, жай қарапайым Құдай, көптеген құдайшықтардың бірі екенін түсінген. Себебі Ибраһим Мәліксадықтың Құдайын жоққа шығарған жоқ, қайта оған өз Құдайын қосып қойды. Демек, Ибраһим діндері – бірқұдайшылдық діндердің бірегейлері емес, кәдімгі бірқұдайшылдық діндер.

Адамның бәрі өледі, соның ішінде Ибраһим де. Ол 3 әйелінен 7 ұл қалдырды, бірақ қайсысы өзінің нағыз мұрагері екенін жарияламады. Немесе жариялады, бірақ көбі сұрақтарына жауап алмады және сол мұра жайындағы сөзталас жер бетіндегі ең ұзақ әрі қанға толы тартысқа айналды.

Сонымен, Ибраһимнің мұрагерлері кімнен. Оның бірінші әйелі – өзінің әрі әпкесі, әрі әйелі Сара; екіншісі – Сараның Ажар есімді күңі. Ол қарапайым күң емес, перғауын тұқымынан шыққан. Қазақтар оны «ақ сүйек» деп атар еді. Ибраһимнің осы әйелдерінен бір-бір ұлдан болды. Ажардың ұлы Ысмайыл тұңғыштығының арқасында басты мұрагер болуы тиіс еді. Бірақ мұрагер атанған Ибраһимнің екінші баласы, Сараның ұлы Ысқақ, ол Ысмайылдан кіші, ал Ибраһимнің үшінші әйелі Хеттурадан туған бес ұлынан үлкен.

Қалай болғанда да, еврейлер тек Ысқақты, «шын» әйелі Сарадан туған жалғыз ұлды ғана мұрагер деп мойындайды. Бұл есімнің пайда болуының өзі Құдайға қатысты және тура аудармада «Сараның күлкісі» деген мағынаны береді. Аңыз бойынша былай. Ибраһим әлі әке болмай тұрғанда Құдаймен «бетпе-бет» кездеседі, оның «маған қашан ұл бересің?» деген сұрағына Құдай Сараның жақында ұл туатынын айтады. Көрші бөлмеде отырып мұны естіген Сара күліп жібереді. Бұған жауап ретінде Құдай оған ұлы Ысқақты «Сараның күлкісі» деп атауды бұйырды. Уақыт өтіп жатты, ал Сара құрсақ көтермеді. Оның жасы ұлғайып қалған десек те, бұл тым жұмсақ айтылған болар еді, өйткені ол 80-нен асып кеткен болатын. Сондықтан я күйеуінің ұрпағы үшін шынымен қатты уайымдаған, я Құдайдың сөздеріне сенбеген Сара Ибраһимге өзінің күңі Ажардан балалы болуға «рұқсат етеді». Ал Хеттура Сара қайтыс болған соң пайда болады.

Ресми мұрагерді бұлай әдейілеп таңдап атау әкесінен ұлына берілетін батамен байланысты, сол бата ең үлкен мұра болып саналады. Қазақтар оны міндетті түрде әкесінен болмаса да, үлкендерден кішілерге берілетін бата деп атайды. Өкінішке орай, қазіргі таңда «бата» дастархан басындағы тілектердің деңгейіне түсіп кетті. Мұрагер таңдаудағы осындай әдіс Ибраһимнің немересі Яғқұппен де қайталанады, оның анасы Рабиға әкесінің батасын алуы үшін оған айлакерлік жолмен көмектесті. Сөйтіп, ол үлкен ағасы Ийстің киімдерін киіп алып, қартайған әрі көзі дұрыс көрмейтін әкесі Ысқақты алдап, оның батасын иеленді. Нәтижесінде Ийс көшіп кетуге мәжбүр болды, бірақ өзіміз көретініміздей, бұл іс бекер болмады.

Ибраһимнің үшінші ұрпағында ғана әкесі ұлын ашық әрі тікелей баталайды, бірақ бұл жолы да бата тұңғыш ұлға емес, одан кейінгі қарғыс алмаған ұлдарының біріне беріледі. Осылайша, Ибраһимнің немересі ақсақ Яғқұп қана алғаш саналы түрде өзінің 12 ұлының ішіндегі таңдаулысына бата берді. Заң сақталған сол жағдайдан кейін бата тек бір ғана адамға емес, шөберелер мен олардың бүкіл үрім-бұтақтарына тиесілі мұраға айналады. Осы тұста солардың бірі – Жүсіп рөлін ерекше атап өткім келеді. Бала кезінен әке үйінен, яғни әкесінің наным-сенімінен ажырап қалғандықтан, әкесі оны еврей руларының, яғни тұқымының есебінен шығарып тастаған. Бірақ оның орнын мысырлық әйелінен туған екі ұлы басты, әрине, олар да ақ сүйек тұқымынан шыққан. Осылайша, 12 еврей руының негізін 13 адам қалаған. Алайда Жүсіптің рөлі мұнысымен ғана қызық емес, оны төменде ашып суреттеймін.

Дәл осы тақырыпта бір еврей раввинімен сұхбаттастым, ол маған мұны ресми тұрғыдан толық түсіндіріп берді. Біздің диалогымыз шамамен мынадай.

- Ибраһимнің балаларының қайсысы еврей?

- Ибраһим-Ысқақ-Яғқұп-оның 12 руы.

- Ысмайылдан және Хеттурадан туған бес ұлы Медан, Мадиан, Джокшан, Зимран мен Ишбак оның ұлдары екендіктерінен еврей болмай ма?

- Жоқ, олар Ибраһимнің ұлдары бола тұра, батаға ие болмағандықтан, еврей деп санала алмайды.

- Сонда Ибраһимнің бүкіл ұрпағы емес, тек баталанғандары ғана еврей болып санала ма? Батаны қандай жолмен иеленгендері маңызды емес пе?

- Иә.

Мұндай көріністің дұрыстығына күмәндандым, әрине. «Сондай маңызды нәрселерге қалай бей-жай қарауға болады» деп көңілім толмады. Ибраһимнің Құдайды тапқан сәтінен бастап. Оны қалай ойлап табуға, қалай Онымен келісім-шарт жасасуға болады? Мына мұрагерлерді таңдап мойындау ойыны, сондағы қолданылған әдістерді заңды деп санауға келмейді.

Ал егер мәселе әке таңдауында болса, Ибраһимнің өз әкесі кім болған? Фарра есімді біреу. Құранда Ибраһимнің өзі туралы: «...Ибраһим халифа болған» деп жазылған. «Халифа» сөзінің аудармасы «тақуа» деген мағынаны береді. Бұдан «оның әкесі де тақуа болған» деген болжам жасаймыз. Көне өсиеттік ақпарат көздері мұны растайды. Соларға сәйкес пұтқа табынушылықтағы жексұрын нәрселерге деген жиіркеніш Фарраны туған өлкесін тастап кетуге итермеледі. Оның отаны – мемлекеттің шетінде орналасқан шумерлік Ур қаласы болатын, ол бүлініп жатқан еді. Сол себепті Ибраһимді «урлық жиһангер» деп жиі атайтын, бірақ бұл атауды оның әкесі Фарраға беру қисынды болар еді. Иудаизмнің шумерліктерден пайда болуының дәлелін жер бетіндегі алғашқы әйел туралы аңыздан табамыз.Көне өсиеттік мәлімет көзінен жер бетіндегі алғашқы әйел Хауа емес, Лейла немесе Лилит екенін білеміз. Ол, сондай-ақ, тарихтағы алғашқы феминист әйел. Бірде ол Адаммен жыныстық қатынастағы позиция таңдауда үстемдік үшін дауласып қалды. Ол астында жатуды қорлық санап: «Мен дәл сен сияқты топырақтан жаралдым, астыңда болғым келмейді», - деп мәңгіге Адаммен қарым-қатынасын үзді. Әркім бұдан өзінше тұжырым жасады. Адам өзінің екінші әйелі Хауамен дауласудан бас тартты, соның салдарын сіз бен біз болып көріп келе жатырмыз. Ал Құдай екінші әйелді жаратқан кезде арнайы материалды қолданбай, оны Адамның қабырғасынан жаратты. Сөйтіп, әйел затын еркектің табиғатына бағындырды. Расымен Құранда: «...еркектің артықшылығы оның беретінінде...» деп кесіп айтылған.

Ең қызығы осы тұста басталады. Шумер өркениеті жер бетіндегі ең алғашқы өркениеттердің бірі екені баршаға мәлім. Ал түркі тілі мен шумер тілдерінің ортақ тұстарының көптігін Олжас Сүлейменов шегелеп тұрып дәлелдеді. Олжас Сүлейменов туралы бір-екі сөз айта кетпесем болмас. Адам әрі азамат ретінде ол туралы әр-түрлі пікір айта аламыз, алайда сөз саптауға келгенде оның нағыз шебер екенін мойындау керек. Мен оны «сөзінде тұратын адам» емес, «сөз маманы» деп атар едім. Сондықтан сіздерге мысал келтіріп жалықтырмай, оның осы тақырыптағы еңбектеріне жүгіне отырайын. Түркілер тарих жылнамаларында пайда болған сәттен өздерін Тәңіршілер ретінде көрсеткен. Маяковскийдің сөздерін өз сөзіммен жеткізсем, біз «түркілер» дегенімізде «Тәңіршілер» дегенді, «Тәңіршілер» дегенімізде «түркілер» дегенді меңгейміз. Бұдан «Тәңіршілік деген не?» деген сұрақ туындайды.

Сонда «Ибраһим діндерінің» тарихы бірқұдайшылдық ілімінің немесе Тәңіршілік ілімінің даму тарихының үш түрлі нұсқасы болып шығады.

Иудаизм

Осыны дәлелдейтін келесі өткір дәйекті Мұса пайғамбардың тарихын зерттегенімде таптым. Мұсаның Иудаизмдегі рөлі мен маңызы Мәсіхшіліктегі елші Пауылдың рөлі мен маңызына тең. Пауыл да Исаның шәкірті болған. Оны кейбір Мәсіхшілік ақпарат көздерінің бағасына сәйкес «Мәсіхшіліктің негізін қалаушы» деуге әбден болады. Сол сияқты Мұса да Ибраһимнің шәкірті, ол Иудазмнің бастау алуына себепші болған.

Бәріне ортақ мәлімет көздерінен Мұсаның перғауын отбасына тап болып, соған лайықты тәрбие мен білім алғанын білеміз. Алайда кейіннен ол өзінің еврей туыстарына оралып, оларды басқара отырып, Мысыр перғауынның билігінен алып шықты. Ол өзінің қайта қауышқан туыстарымен келісім-шарт жасасты. Келісім бойынша Мұса еврейлерді құлдықтан алып шығып, өмір сүрулеріне қажетті ең қарапайым жағдайды жасайды, ал олар өз тараптарынан жалғыз Жаратушыға сенімдеріне нық болады деп келісті. Бірақ мұнда тоқталуды талап ететін тұстар бар.

Біріншіден, Мұса еврей болды ма? Екіншіден, аяқ асты Мұсаның тілінің мүкістігі мен бір анадан туған бауыры Һарунның пайда болуы. Үшіншіден, еврейлердің сенімдегі әлсіздіктері мен осы келісім-шарттың өзін қалай түсіндіруге болады? Ешкім өз-өзімен келісім жасамайды ғой.

Ал енді рет-ретімен жылжиық. Мұсаның перғауын отбасына тап болуы перғауынның еврейлерге ұл бала тууға тыйым салуының себебінен орын алған. Сол нұсқауға сәйкес барлық жаңа туған еврей ұлдарын өлтіру керек еді. Бірақ «еврей аналардың бірі жаңа туған Мұса жатқан бесікті перғауынның Фермуфь есімді құрсақ көтермеген қызына жеткізудің жолын тауыпты» дейді. Бұлай болуы мүмкін бе? Еврей ана құлдардың қатарынан болса, перғауын отбасына қалай жол тапты? Бұдан әрі жылжиық. Мұса перғауынның қасында патша тұқымына лайықты сый-құрмет пен сондай лауазымға сай артықшылықтың бәрін көріп өсті. Бірақ ойламаған жерден үш таңғажайып оқиға орын алады. Ақыл тоқтататын жасқа келген Мұсаның өмір бойы құлдыққа душар болған халықтардың біріне, атап айтқанда, еврейлерге аяқ асты шын жаны ашып кетеді. Солар үшін кісі өлтіруге дейін барады. Кейін кенеттен тілінің мүкісі бар екені анықталады, ал бұған дейін бұл туралы бір жерде жазылмаған. Үшіншіден, оның Һарун деген туған ағасы бар екені анықталады.

Соңынан бастайық. Һарун қайдан пайда болды? Барлық еврей ұлдарын туа салысымен өлтірді емес пе? Немесе оны да ыңғайын тауып, перғауынның басқа қызына жеткізген бе? Ал перғауын қашан да тек біреу-ақ болды ғой.

Екіншіден, неліктен Мұса өзінің еврей екенін мойындаған сәтте қайта қауышқан «туған» бауырының көмегіне мұқтаж болатындай кекеш бола қалды? Тіпті, өте қатты кекештенетін адамның да тілін түсінуге болатынын, ол үшін ешқандай аудармашының қажеті жоқ екенін бәріміз өмірде көріп-біліп жүрміз.

Соңғы сұрақ: неліктен Мұсаның дәл еврейлерге жаны ашыды? Ол уақытта перғауынның құлдығындағы халықтар аз ба еді? Олардың саны өте көп екеніне сенімдімін. Ал еврейлердің Мұсаның назарын жаулап алғандары сонша, ол өзін өсіріп-жеткізген перғауынның отбасынан бас тартып, патшалық тегіне лайық артықшылықтардың бәрінен баз кешті. Сол үшін, тіпті, кісі өлтіруге дейін барды.

Ресми түсініктемелер мені иландыра алмады, сұрақтарыма анық та нақты жауап бермеді. Ұзақ әрі ауыр толғаныстардан кейін өзім мынадай тұжырымдар жасадым.

Біріншіден, Һарун Мұсаның туған ағасы емес, ол, бар болғаны, солай аталды.

Екіншіден, Мұсаның тілінің мүкісі кекештігіне емес, перғауынның отбасында тәрбиеленгендіктен, құлдардың тілін, яғни еврей тілін білмегендігіне байланысты. «Ағасы» деп аталған аудармашының көмегі де сол себепті қажет болған. Бір қызығы, осындай тұжырымға келген жалғыз мен емес екенмін. Зигмунд Фрейдтің өзі де солай дейді.

Енді «неліктен дәл еврейлер?» деген ең маңызды сұраққа жауап. Мұсаның бұл таңдауын түсіну үшін Мысыр мемлекетінің өткеніне көз жүгіртейік. «Патша текті бақташы» халық гиксостар туралы бізге тарихтан мәлім. Олар ежелгі Мысырды – сол тұстағы әлемдегі озық патшалықты бағындырып, оны перғауын билігін қабылдай отырып басқарды. Мысырлықтардың бұлайша қорлануы 150 жылға жалғасты, содан соң Мысыр елі қарғыс атқыр көшпенділерді (бұл сөз маған қайдан таныс) тақтан тайдырып, осы қорлыққа қатысты естеліктердің бәрін жоюға тырысты. Сол замандағы Мысыр деген ең озық мемлекетті жолшыбай жаулап алған жұмбақ гиксостар кім болды екен? Мысырлықтар шет елдіктердің басқыншылығында қалай өмір сүрді екен?

Жұмбақ гиксостарды өз ата-бабалары етуге тырысқандар аз емес, олардың ішінде еврейлер де бар. Бірақ мұны дәлелдей алған ешкім жоқ. Мысырлықтар (олар нені қалай атау керектігін жақсы білді) берген осы атаудың өзінен гиксостардың ат мінген көшпенді әрі малшы халық болғаны түсінікті. Бұл белгілерге сай жалғыз халық – түркілер. Ал түркілер, жоғарыда айтқанымыздай, Тәңіршіл, яғни олар алғаш бірқұдайшылдықты ұстанғандар, тұңғыш атты қолға үйреткен де солардың өзі. Онымен қоймай, арбаны, ер-тоқымды және сол сияқты атты қолға үйретудегі ең озық техникалық даму бұйымдарын да алғаш ойлап тапқан солар. Атты қолға үйреткен дәл сол көшпенділер екендігінің дәлелі мынау – олардың аттары әлі күнге дейін ең төзімді аттар. Көшпендіклердің аттары бір дегенде үлкен ара-қашықтыққа шаба алатыны ешкімге де құпия емес, ал қазақтар үшін бұл, тіпті, қалыпты нәрсе. 50 км-ге созылатын аламан бәйге соған дәлел. Басқа елдердің «қаны таза» аттары аламан бәйгеде құлап өліп жатады. Сондықтан әлемдік одақтастық «жануарларға асқан қатігездік» деп танып, бұл спорт түріне тыйым салудан артық ештеңе ойлап таба алмады. Сөйте тұра, адамдар арасында марафон жүгіруге тыйым салған жоқ, ал марафонның ара-қашықтығы аламан бәйгенің ара-қашықтығына сәл-ақ жетпейді. Менің соларға мынадай сұрағым бар: сіздер қай жануарды «қорғап» отырсыздар? Марафонды қызық көріп, оған өз еріктерімен баратын адамдарды ма, әлде шабу үшін жаралған аттарды ма?

Әлі күнге дейін барлық қозғалтқыштардың қуаты ат күшімен өлшенеді. Бәрі жайлылық іздеуден басталды. Көшпенділер барынша жайлылықпен орын ауыстыруды қалаған. Өзіңнің киіз үйіңде мамық жастық жастанып жатып, қымыздан ұрттап қойып көшуден ыңғайлы не бар? Міне, бұл осыдан шыққан. Көшпенді неғұрлым бай болса, оның киіз үйі соғұрлым үлкен, демек, сол киіз үй орнатылған тұғыр да үлкен, оған жегілетін аттардың да саны көп. Қазақтар әлі күнге дейін сондай: бәрін жатып істегенді жақсы көреді. «Мен келе жатырмын немесе оқып жатырмын» деген сөздердегі «жатырмын» дегеннің өзі соның дәлелі.

Сондай-ақ, көшпендінің қару-жарағы жайлы айта кеткім келеді. Астында тіреніші барда ол жаяу жауынгердікінен әлдеқайда ірі найза ұстай алады. Оның садағы ат үстінде отырып жан-жаққа атуға ығайлы болуы үшін тұңғыш үйлесімдік технологиясын пайдалана отырып жасалған, соның арқасында ол жебесін әлі күнге дейін заманауи садақтар мен арбалеттер жете алмайтын қашықтыққа атқан. Шпагалар мен стилеттер соққыға емес, тұтқиылдан немесе үстел астынан тығып алуға ыңғайланып жасалса, көшпенділердің қылыштары тек бетпе-бет шайқас пен жекпе-жекке арнап жобаланған. Менің ойым басқа жаққа ауып кетті-ау.

Сонымен, біз жұмбақ гиксостардың кім екенін анықтадық. Оларың түркілер, демек, Тәңіршілдер, яғни бірқұдайшылдықты ұстанғандар екендігіне күмән жоқ. Осы тектен шыққан перғауындар Мысыр халқына өздерінің бірқұдайшылдық теориясын түсіндіруге тырысты. Солардың бірі Мысыр құдайларын мысырлық күйінде қалдыра отырып бір Құдайға біріктіруге хрестоматиялық талпысын жасады, оның бұл талпынысы бізге дейін жетті. Ол Амонға және Раға табынуды АмонРаға хрестоматиялық біріктіру. Алайда Мысыр халқы мұны түсіне алмай, бас көтерді. Бас көтерген соң түсініксіз бірқұдайшылдық жүйені төңкеріп тастап, өздерінің Құдайына, яғни құдайларына оралды. Осылайша, мысырлықтар гиксостардың аздаған басшыларын биліктен түсірген соң, қан алмасып үлгерген көшпенділердің ұрпақтарын жоя бастады.

Менің пікірімше, Мұса дәл осы патша текті бақташылардың ұрпағынан шыққан. Ол бірқұдайшылдық ілімінен сусындап өскенімен, өзін өзгерте алмаған немесе өзгерткісі келмеген, осылайша ата-бабаларының шынайы сенімінен бас тартпаған. Сол мезетте Мұса ата-бабаларының жартылай ұмыт болған сенім-нанымын өзінің бірқұдайшылдық Тәңіршілдігіне қатты ұқсатқан бір халықты байқайды. Басқаша қалай, бәрінің шығу тегі сол бір Шумер мемлекеті ғой.

Мәселе ақсақ Яғқұптың 12 ұлының ұрпақтарына қатысты. Себебі Жүсіпті, одан қала берді бүкіл еврей халқын көтеріп ұлықтаған перғауындар әулеті ауысқан соң, келесі бір перғауынның тұсында еврейлер ерекше сый-құрметке ие VIP тұлғалардан кәдімгі құлға айналды. Мұның едәуір салмақты себебі болғанын айта кетейін. Өйткені лизинг ұғымы алғаш Жүсіптің ұсынуымен енгізіліп, заңдастырылған болатын. Бүгінгі күнге дейінгі барлық қаржылық-экономикалық сілкіністердің түп тамыры осыдан шығады. Осы жаңалықтарды енгізбей тұрып бүкіл әлем бойынша «бір затты пайдаланушы соның иесі» болып саналатын. Әр замандағы иелік етушілер – рулар, қоныстар, ақсүйектер мен патшалар, ал мүлік – тұрмыстық бұйымдар, жер, құқық, міндеттер мен адамардың өздері еді.

Перғауын Жүсіптің ақылын алып, жеті жыл молшылық кезінде бүкіл өнімді жинап сақтады, ал кейінгі жеті жылдық аштықта өзінің ерекше тиімді экономикалық жағдайын пайдалана отырып, өз еріктерімен алдына келген іскери серіктестерінің мүліктерін барынша заңды түрде мемлекет есебінде иеленіп алып отырды. Өйткені адамдар аштық өлмінен аман қалудың жалғыз мүмкіндігі ретінде оған жан-жақтан өз еріктерімен ағылып келіп жатты. Аштық өлімнен аман қалудың содан басқа жолы жоқ еді, сондықтан олар Жүсіптің ноу-хау шарттарының бәрін қабылдады. Қандай да бір затты пайдалануға ұсына отырып, оған иелік ету құқын бермейтін заманауи лизингпен салыстырғанда, Жүсіптің лизингінде пайдаланушыға әу бастан-ақ иелік құқық мүлде ұсынылмайды. Айырмашылықты байқадыңыз ба? Ең қорқыныштысы – қанша жыл өтсе де, заманауи әлемдегі іс-әрекеттер әлі де дәл сондай ұстанымдарға байлаулы.

Тек Ислам ұстанымында ғана соңғы бұйрық алдыңғысының күшін жояды. Соған сәйкес несиеге, үстемелерге және үстемелеп қайтарылатын қарызға тыйым салынған. Шарап пен зинақорлыққа салынған тыйым тәрізді.

Бірқұдайшылдықты ұстанатын еврейлер Мұсаның назарынан тыс қалмады. Ол бірқұдайшылдықты ұстанатын түркі ұрпақтарынан Мысыр жерінде жалғыз өзі қалып, ондағы барлық халықтарды сырттай бақылап жүрген еді. Дәл сол себепті Мұса оларға барып, келісім-шарт бекітті. Мұса жан-жақты байланыстары мықты әрі мемлекеттік машинаның жұмыс істеу тәртібін ішінен білетін адам ретінде еврейлерге құлдықтың қамытынан босап шығуға, сөйтіп қатты аңсаған, бірақ өздері үшін сондай таңсық бостандыққа ие болуға көмектеседі. Ал олар Мұсаны бірқұдайшылдық тұрғысындағы тәлімгер ретінде қабылдады.

Осыған дейінгі сұрақтардың бәрі, кенеттен пайда болған тілдің мүкістігі мен аудармашы ағасының табылуы оқиғаның осылай өрбуі арқылы түсіндіріледі. Бұған ең салмақты дәлел – еврейлердің осы келісімді өзгертуге немесе одан мүлде бас тартуға деген неше мәрте талпынысы. Бір ғана алтын торпақ оқиғасының өзі қандай. Мұса да қарап қалған жоқ. Ол еврейлердің арасында қатты жалғызсыраған, тілазарларға рахымшылық жасамаған. Өзінен бет бұрып кеткендерді пышақтап өлтіруге тікелей бұйрық берген, ал адалдық танытып, жанында қалғандар оны сол үшін кешіре алмаған. Қаншама апаттар мен азаптарды бастан өткізіп, оларды уәделі жерге бастап әкеле салысымен, әлі де қанша өмір сүруіне болатын Мұса кенеттен өлді. Оның өлімі жұмбақ жағдайларда орын алған шығар.

Мәсіхшілік

Неліктен еврейлер Иса пайғамбарды мойындамаған? Оның еврей мемлекетіне жаңа қосылған Ғалилей аймағынан шыққандығынан емес пе екен? Мемлекеттің Иудея мен Израиль деген екі бөліктен құралуының өзі біртүрлі. Біреуі екіншісін жалмап қойды ма, әлде бұл өзара тең екі мемлекеттің одағы ма? Одақ болса, кім мен кімнің арасындағы? Мен ештеңені түсіне алмадым. Түсінбегенім топастығымнан емес екеніне сеніңіз. Ондағының қалай шиеленісіп кеткеніне қарап, «мұның қажеті қанша еді?» деген сұрақ туындайды. Осы тұста еврей мемлекетімен соғысты басқарған Рим қолбасшысы Титтің өзінің атына «еврейлік Тит» деген абыройлы тіркеуді қосуға үзілді-кесілді қарсы шығып, Римге аса ауыр жолмен келген жеңістен бас тартқаны есіме түседі.

Уақыт өте келе басымдағы ойлар біраз саябырсығанда, мынадай тұжырымға келдім. Соншалықты шиеленіс пен шатыс Ибраһимнің ұрпақтары – ақсақ Яғқұптың 12 ұлының үрім-бұтағы, яғни ресми еврейлердің өз туған-туыстарымен табысуын жасырып, бүркемелеу үшін қажет болған тәрізді. Ибраһимнің басқа екі әйелінен туып, мойындалмай келген ұлдары: бірінші әйелінен туған ұлы Ысмайыл мен үшінші әйелінен туған бес ұлы – Медан, Мадиян, Джокшан, Зимран, Ишбак және Яғқұптың туған ағасы Ийстің – тұңғыш ұлдың ұрпақтары.

Бірақ Ысмайылдың ұрпақтары арабтарға обал болды. Еврейлердің өздерінің осы туыстарын әдейі шеттететіні қатты байқалады. Бұлары түсінікті, әрине. Егер олар өздерінің бауырлары екенін мойындайтын болса, Исламға бет бұруға тура келеді ғой. Мұсаның өзі: «Сендерге маған ұқсас ағам келеді», - деп айтты емес пе. Еврейлер өздерінің алдыңғы буын аталарының әдетіне басып, тайқып кетудің жолын іздеуде. Туыстықты ана тұқымымен анықтайтын ресми қабылданған «Галахи» жүйесінің өзін алып қараңыз. Бұл өздерінің арабтармен туыстығын мойындамаудың құйтырқы әдісі емес пе? Евлейлер мұны еш қалжыңсыз шынайы дәйек деп түсіндіреді, бұлары барып тұрған екіжүзділік. Баланың әкесі кім екеніне 100 пайыз кепілдік беруге болмайды, ал оның анасы кім екенін анықтау оп-оңай. Бұл жүйені заңды деңгейде қабылдай отырып, олар өздерінің ауыздарынан тастамайтын «шайқалмас» заңдарына қарсы шығады, өйткені Көне өсиет кітаптарында «мынадан мынау туды, анадан анау туды» деп анық жазылған. Байқасаңыздар, онда «мынаның анасы мынау, ананың ананың анасы анау» деп жазылмаған. Онымен қоса, «шайқалмас» заңға енгізген бұл жаңалықтарымен олар өз аналарын ойға симайтындай күнәһар етеді, мұндайға басқа ешбір елде жол берілмейді де, дұрыс деп саналмайды да. Оған іс жүзінде көз жеткізудеміз.

Бірақ біз Мәсіхшілік жайында айтып отырмыз. Мәсіхшіліктің белгісі – айқыштың өзі әдейі бұрмаланған ұғым екенін айтпасақ та, оның ойдан шығарылғаны анық. Иса айқышқа емес, үкімделушілермен қатар «Т» әрпіне ұқсас ағаш құрылымға шегелеген. Ол үшін Рим империясы ерекше ештеңе ойлап тапқан жоқ. Айқыш кейінірек, бүкіл әлемдегі Тәңіршілік нанымын алмастыру керек кезде Исаның азаптарының белгісі ретінде пайда болды.

Алғашқы Мәсіхшілік шіркеулер Синай жартыаралында емес, Арменияда пайда болды ғой? Олардың негізін салған адамдар сенімнің тұғырларын оқып-зерттеу үшін бүтін ғасырдың төрттен біріне тең уақытты Иудеяда немесе Изарильде емес, көсегең көгергір, Алтай тауларында – түркілердің бесігінде өткізген. Бұл жайында Мұрат Аджидің өзі майда тілмен жазып құжаттаған. Шынымен, айқыш белгісінің Мәсіхшіліктегі мағынасы мен Тәңіршіліктегі мағынасының түсіндірмесін салыстырсақ, ненің не екенін түсінеміз. Көшірме түпнұсқадан асып түсе алмайды ғой. Мәсіхшілер айқыштың мағынасын қарапайым етіп жібергені сонша, тіпті, көңіліңе келеді. Олар оны, бар болғаны, Исаның өлімді қабылдауының белгісі деп біледі. Ал егер оны бөрененің үстінде өлтірсе ше, сонда не болар еді? Онда, Мәсіхшілердің теориясына сәйкес, Мәсіхшіліктің белгісі не балта, не бөренеге қадалған балта болар ма еді? Көріп отырғанымыздай, Мәсіхшілердің түсіндірмесі сынға төтеп бере алмайды.

Тәңіршіліктегі айқыш нені білдіреді? Ежелгі түркілерде айқыш белгісі алғашқы ғажайып туралы түсініктен туындаған. Нақтырық айтқанда, нәрестенің жаңа өмір иесі ретінде анасының құрсағынан, оның екі аяғы біріккен жерден (егжей-тегжей түсіндіріп жатқаным үшін кешірім сұраймын) шығатыны туралы түсініктен. Дәл сол себепті түркілер, кейін келе қазақтар да екі өзеннің арнасы тоғысқан тұстарды қасиетті деп санап, сондай жерлерге қоныстануды жөн көрген. Айқыштың жетіпсей тұрған екінші жартысы анасынан туған қыздың мына дүниеге жаңа өмір әкелетін анаға айналу белгісінен туған. Сонда айқыш – екі ананың екі аяғының айқасуын көрсетеді. Бұл айқышты туындатқан свастика белгісінен анығырақ көрінеді. Бәріне мәлім «қозғалыс – өмір» деген сөз осы тұста өзінің жаңа, шынайы мағынасына ие болады. Ондағы табандар жердегі мәңгілік қозғалысты бейнелейді. Көшпенділер нағыз Тәңіршілдер ретінде үнемі қозғалыста болатын.

Айқыш мағынасының осы екі түсіндірмесінен ненің көшірме, ненің тұпнұсқа екені анық көрінеді. Себебі Мәсіхшіліктегі айқыш Исаның өлген жерінің белгісі, оның үстіне, ол өзгертілген белгі. Ал Тәңіршіліктегі айқыштың мағынасы әлдеқайда терең.

Бұл сөздерге дәлелді Рим Папасы 1Левтің хатшысы, француз монахының күнделігінен табамыз. Ол онда ғұндардың көсемі Аттилланы, қазақша айтқанда Еділді, сасық, қысқа әрі қисық аяқты, қысаң әрі қыли көзді, қара шашты деп суреттейді. Мұндағы маңызды нәрсе – Еділдің сырт келбетін қорлап сипаттауы емес, оның байрағын «дөңгелектің ішіндегі айқыш» деп суреттеуі. Соған қарап, Еділ айқыш белгісінің иелері керей, тамға руынан шыққан деп топшылауға болар еді, бірақ күнделікте Аттилланың арғындар руынан шыққаны, «бәлембайдың» баласы екені жазылған.

Айтпақшы, біздің тәуелсіздігіміздің таңы атқанда, Францияның елшілігі егеменді Қазақстанның президентіне сол күнделіктерді көркемдеп безендіріп сыйлады. Өкінішке орай, Қазақстан халқы ол туралы білмейді.

Сөздерімді растайтын соңғы дәйек: Рим Папасы егеменді Қазақстанға алғаш мүмкіндігі туа салысымен келді, ал бұған дейін ол КСРО құрамында болған елдердің біреуіне де аяқ баспаған болатын. Осылайша ол әлемдегі бірқұдайшылдықты алғаш қабылдаған халыққа деген сый-құрметін білдірді ме, әлде Рим Папасын ғұмырда бір рет тізе бүктіргендердің ұрпақтарын өз көзімен көруге келді ме, оны енді ешқашан біле алмаймыз.

Елді бірқұдайшылдықтың қайнар көзінен адастырып әкету үшін шіркеу аталары тұңғыш күнә жайында ұғымды ойлап тапты емес пе?! Соны дәлелдеуге тырысқан бір шіркеу атасы: «Адам күнәһар, өйткені боқ пен сідіктің арасынан туады», - деген болатын. Латын тілінде бұл жұмсағырақ естіледі, әрине, бірақ одан мағынасы өзгермейді. Өйткені адамның тууы алғаш ғажайыпқа теңестірілген болса, енді алғашқы күнәға айналды. Туа салып, күнәһар болды.

«Ибраһим діндерінің бәрі Тәңіршіліктен бастау алатын болса, мұның дәлелі қайсы» деп маған қарсы шығуыңыз мүмкін. Ал мен Тәңіршіліктен бастау алатын тек Ибраһим діндері ғана емес деп, оған Буддизмді де қосатын едім. Екі дәлел келтірейін: біреуі – графикалық, екіншісі – орфографиялық.

Алдымен графикалық дәлелден бастайын. Барша түркі халықтарының дәстүрлі суреті – қойдың әрленген мүйіздерін сипаттайтын «қошқар мүйіз» өрнегі бәрімізге жақсы таныс. Айтпақшы, ол біздің мемлекетіміздің рәміздерінде ресми түрде бейнеленген. Себебі атпен бірге қой да көшпендінің өмірінің негізін қалаған. Соған риза болған түркілер оны бейнелемей қоя алмас еді. Міне, сол ою Тибеттен Үндістанға дейінгі ең ежелгі буддистік шіркеулердің қабығаларында кездеседі.

Қажылықтан келген анамның таңқалып айтқан әңгімесі әлі есімде. Ол Мекке мен Мединеде сол суретті жиі кездестіргенін айтты. Ал Сауд Арабиясы Шариғат заңдарын ұстанатын таза ислами мемлекет қана емес, ол – Ислам бесігі. Ол сонда пайда болғандықтан, саудидтер өздерінің салт-дәстүрлерін құрметтеп, қандай да бір жаңалықтар енгізуге рұқсат етпейді, бидаатқа, яғни дінбұзушылыққа қатал қарайды. Бірақ «қошқар мүйіз» оюын, неке екенін, өздерінікі деп есептейді.

«Көзі ашық» Еуропаға келер болсақ, жыл сайын өтетін «Тур де Франс» веложарысы кезінде осы оюдың элементін көрдік. Бірақ «жауыз» француздар бұл суретті патшаның лала гүлінен пайда болды дейді. Расымен олар қатты ұқсайды. Алайда Францияның ғана емес, бүкіл Еуропа патшаларының тағы бір дәстүрі бар еді, сол дәстүрдің жалғыз мақсаты жақын туыстық қарым-қатынасты болдырмау үшін өздерінің шежірелерін мұқият бақылау болатын. Уақыт өте келе бұл дәстүр ұмыт болды, ал сурет қалып қойды. Жиырмасыншы ғасырда ғана «көзі ашық» Еуропа сол сұраққа оралып, бүтін бір шежіретану ғылымын ойлап тапты. Ал қазақтар әлі күнге дейін ата-бабаларының жазылмаған заңын құрметтеп, сақтап келеді.

Екінші орфографиялық дәлел мынадай. Бір «түсініксіз» себептермен Құдайдың болмысын сипаттайтын сөздер түркі тіліндегі айқышты білдіретін және оған түсініктеме беретін сөздермен сәйкес келеді. Жоғарыда айтқанымдай, айқыш – екі ананың аяқтарының айқасуы. Славян тіліндегі «Бог», еуропалықтардағы «гот» және үнді-қытайлардың сәл де болса жұмсағырақ формадағы «Будда» сөздері қарапайым әрі кәдімгі қара сөзбен айтылса да, жоғарыда сипаттағанымдай, екі аяқтың ортасын тұспалдағандай естіледі. Басқаша айтқанда, «бог» дегеніміз – «боқ», «гот» - «көт», ал «будда» – «бұттан». О.Сүлейменов бұл бастапқыдан осылай ойластырылған деп бекітеді.

Сенімнің белгісі айқыштан кейін көп күттірмей Құдайдың Өзінің бейнесі де бұрмаланды. Мәсіхшілерге бір Құдайға сенудің орнына Исаның кейпіндегі Оның жаңа бейнесін, Мәсіхті алмастырып берді. Сол үшін ежелгі Осириске (айтпақшы, бұл сөз қазақша «осырушы» дегендей естіледі және жоғарыда айтылған екі аяқтың ортасы туралы ұғымға сияды) табынушылықтан көшіріп алынған үштік догматын әкеп жапсырып қойды. «Көзі ашық» Еуропада католиктерге арнап шіркеу ішіндегі бүтін бір институт инквизацияны ойлап шығарса, православтар үшін Никонның қарапайым реформасы да жеткілікті болды. Оның өзін әбден пайдаланған соң ит құрлы көрмей қуып жіберді. Мұнымен бәрі бірдей келіскен жоқ, әрине, бірақ ондайларды еш аямастан, әкімшілік күштің көмегімен жойып жіберген.

Инквизацияның негізін салғандар мұны кәдімгі мыстан әйелдермен күрес үшін жасадық деп түсіндіреді. Бұл Иракпен ресми соғыстың себебін еске салатыны таңқалдырады. Олардан ядролық қару табылыпты-мыс. Соғыс аяқталып, Ирак дербес мемлекеттігін жоғалтқанда, оның ядролық қана емес, қарапайым химиялық қаруы да жоқ екені анықталды. Дегенмен, бай қуат көздеріне қарамастан, Ирак тәуелсіз мемлекет болудан қалып, америкалық доллардың «ерікті» донорына айналды.

Бір қарағанда, Мәсіхшіліктің осы екі конфессиясы бір-бірімен одақтасуы тиіс еді, бірақ іс жүзінде конфессиялардың басшылары бейбітшілік пен кешірім идеяларын сөз жүзінде ғана уағыздап, әу бастан-ақ, тіпті, бір дастархан басына жайғаса алмайды. Олардың бастарын қоса алатын бір шіркеу бар, ол – жасы бойынша бәрінен үлкен армян шіркеуі. Оның басшысы ресми түрде «барша армяндардың католикосы» деген титулға ие, алайда шіркеудің өзі православтық бағытты ұстанады.

Ислам

Ал Ислам ше? Мүмкін, ол таза араб текті шығар? Өкінішке орай, бұл сұраққа «жоқ»деп беруге мәжбүрмін. Біріншіден, Мұхаммед пайғамбардың сөзіне сәйкес Мұхаммедтің Құдайы – Ибраһимнің Құдайы. Екіншіден, арабтың біраз сөздерінен түркі тілінің тамырларын табамыз. Мысалы, баршаға мәлім Каир мен Катар сөздерін алайық. Біріншісі де, екіншісі де араб сөздері сияқты естіледі, бірақ солай деп нық сеніммен айтуға асықпаңыз. Патша тұқымды бақташы гиксостар басқарған заманауи Мысырдың мемлекет болып қалыптасуының басында түркі текті мәмлүк Бейбарыс тұрғаны мәлім. Ол өмір бойы өзінің ана тілі – түркі тілінен басқа тіл білмеген, ал бұл дегеніңіз оның айналасында отандастары көп болды немесе бұл тіл сол заманда сол аймақта кеңінен таралған дегенді білдіреді. Түркілік Бейбарыс басқарған мемлекеттің астанасы әлі күнге дейін Каир деген атқа ие. Ол түркі тілінен аударғанда «қайыр», «бұр» деген мағынаны береді. Шынымен-ақ, сол жерге жеткен жолаушы (көшпенділік, яғни жағалау емес, материк тұрғынының көзқарасымен) географиялық тұрғыдан кез-келген басқа бағытқа бұрылуы мәжбүр еді. Себебі теңізге барып тірелетіндіктен, жолды тура бағытта жалғастыру мүмкін болмайтын.

Заманауи араб мемлекеті Қатардың тарихы ежелгі Қатар орденімен ұштасады. Қатар ордені мемлекеті бірнеше ондаған жыл өмір сүргендігімен және басқа да көптеген құпия ордендердің, соның ішінде тамплиерлердің идеялық шабыттандырушысы екендігімен әйгілі. Себебі олардың идеологиясы – әр түрлі діндердің үйлесетін тұстарын табу, жоқ дегенде оларды өзара ымыраластыру еді. Бұл сөздің түркілік тегі оның аудармасымен дәлелденеді, өйткені түркі тілдерінде «қатар» сөзі «қатарлас келе жатқан» деген мағынаны береді. Ол сол орденнің мағынасын өте дәл көрсетеді. Бұл тұста жер бетіндегі барлық адамдардың атасы, біздің аталарымыздың атасы Адамды айтпай кеткенім жарамас. Себебі бұл сөздің мағынасы тек түркі тілінде ғана сақталған, ол кәдімгі «адам» дегенді білдіреді.

Сонда Ислам бірқұдайшылдық туралы жалғыз ақиқаттың соңғы шығарылымы болып отыр. Оның мақсаты біреу-ақ – жер бетінде өмір сүретін барлық адамдарға: «...мүмкін, олар ақылға келер...» деген жолдама.

Тәңіршілік

Осы тақырып бойынша іздеп тапқандарымның бәріне қарап мен мынадай бір нәрсені түсіндім: түркілер ұстанған діннің негізгі сипаттамасы – абстрактілі бірқұдайшылдық. Жаратушыны таза қазақша «О, Тәңірім» деп атау да осыдан. Жақсы қожайын болғандықтан, олар өздері ештеңені бүлдірмеген және басқалардың да өз үйін бүлдіруіне жол бермеген. Бүкіл әлемді өз үйі ретінде қабылдау түркілерге қазіргі өлшеммен де үлкен аймақтарды «игеруге» мүмкіндік берген. Ал Гумилевтің көпірме «пассионарлығының» бұған еш қатысы жоқ.

Тәңіршіліктің Құдайлары, қағидалары, дәстүрлері, жиындары, діни қызметкерлері сияқты техникалық жағына келер болсақ, ештеңені дөп басып айта алмаймыз, себебі жүздеген жылдар бойы жойылып келгендіктен, сақталған ақпарат жоқтың қасы. Ғасырлар бойғы қуғындалу мен күйзелістерден өтіп, бізге Тәңіршіліктің мән-мағынасын жеткізген жалғыз ғана ақпарат көзі – әдет-ғұрыптарымыз. Себебі бұрынғы Тәңіршілік заманының кескіні дәл осы әдет-ғұрыптар және біз солардың ықпалының арқасында халық болып қалыптастық. Бірақ бұл сол әдет-ғұрыптарды дұрыс қабылдап-түсіну, дәлірек айтқанда, соларға әу-бастан сіңірілген бейнелерді ашқанда ғана мүмкін болады. Толығырақ түсінуіңіз үшін өзімізге жақсы таныс әдет-ғұрыптарды бейленеп ашып көрсете отырып, бірнеше мысал келтірейін.

Әдет-ғұрыптардың қаншалықты маңызды екендігін олардың бір-бірімен ұштаса отырып, салт-дәстүр құрайтындығынан көреміз. Сол салт-дәстүрлердің негізінде мәдиениет қалыптасады. Халықтың қандай екенін мәдиениеті айқындайды және оны басқа халықтардан ерекшелейтін де сол. Бейнелеп айтатын болсақ, Жаратушының анықтамасы бойынша (Құранның 5-сүресінің 48-аятында: «Сондай-ақ бір-біріңді тануларың үшін сендерді ұлттар, рулар қылдық», - деп жазылған)халық – өлшем бірлік, бірақ қазір бұған тоқталмай-ақ қояйық.

Кейінгі кезде біздің аймақтағы жаңа ашылыстар туралы хабарламалар жиі келіп жатыр. Мұны былай қабылдауымыз керек деп ойлаймын: Көктің өзі бізге жылдар бойғы еріксіз ұйқымыздан оянып, өзімізге өзімізді қайтару керектігін айтуда. Себебі тек ӨЗ тамырыңнан ғана барынша сусындап, құнарлана аласың.

Отарлаушылардың қатігез қалауымен біз КСРО халықтарының ішіндегі ең көп азапталған, бірақ сонда да толық қырылып қалмаған халық болдық! Өткен ғасырдың 20-30 жылдарындағы бүкіл ұлтты жою үшін жасалған жан түршігерлік аштыққа, ұжымдастыруға, тыңшылдық пен 500-ден аса ядролық жарылыс жасалған ядролық полигондарға қарамастан... Мұның қасында Гитлер біз үшін бейкүнә сәбимен тең. Бірақ осының бәрі олардың ең үлкен қылмысы емес. Ең үлкен қылмыс олар бізді түп-тамырыздан толық ажыратуға сәл-ақ қалғандықтарында. Бір мыңжылдықтың ішінде бізді жазуымызды ҮШ рет ауыстыруға мәжбүрледі: алдымен араб транскрипциясынан латынға, содан соң ғана кириллицаға.

«Соны да сөз етуге тұра ма, бар болғаны жазуды ауыстырды, әріптерде тұрған не бар» дерсіз?! Алайда латын жазуы мен кириллицаның араб транскрипциясынан түбегейлі өзгешелігі бар, арабша оңнан солға жазу керек болса, оларда керісінше; дауысты дыбыстар мәселесі де оңай емес. Дәл осындай жүйелі әдісті қолдану менің азап-қайғысы көп қазақ халқымды өз ата-тегінен ажыратуға бағытталған.

Тәжірибе жасаушылар дегендеріне жетті, Қазақстандағы қазақтар әлемнің басқа бөліктеріндегі қазақтарды түсінуден ғана қалған жоқ, тіпті, өз ата-әжелерінің, керек десеңіз, өз әке-шешесінің жазуын танымай қалды. Бұл мәңгүрттіктің ар-жақ бер жағы. Ойлап қараңыздаршы – бір-ақ ұрпақ өмір сүретін уақыт ішінде бүтін бір халық өз тілінде сөйлеп, өз тілінде жазып жүріп мәңгүрт болуға сәл-ақ қалды! Ал өткенімізсіз болашақтың жоқ екені бәріне мәлім. Сталиннің өзі: «Жазушылар – халықтың жады», - деген. Сонда қазақтарды өздерінің тарихынан айырған. Бұл орайда да біраз ойлар туындайды...

Бірақ Көк Тәңіріне шүкір, біздің уақыт пен ұрпақтар байланысын қалпына келтіруге мүмкіндік беретін «шпаргалкамыз» бар. Ол – әдет-ғұрыптарымыз бен салт-дәстүрлеріміз. Олардың өздері де емес, оларды бейнелеу тілі. Саналы және санадан тыс оқиғалар мен құбылыстарды бейнелі түрде қабылдау – адамның табиғи тілі. Бұрынғылар әлемді заң емес, белгілер мен символдар басқарады деп бекер айтпаса керек.

Бұл мәлімдемені жақсырақ түсінуіңіз үшін бір емес, бірнеше мысалы келтірейін.

Сонымен, №1-мысал

«Қазаққа жау – қазақ, қазаққа дос – қазақ» деген мәтелді әрбіреуіміз білеміз. Мұның бірінші бөлігі айтпаса да түсінікті. Қазақ қоғамының негізін құраушылар кәсіби әскерилер екенін ескерсек, олардың арасында бәсекесіз болмайтын. Ал енді мәтелдің екінші бөлігі ерекше назар аударуды талап етеді. Әр қазақ басқа қазақты «осы жердегі және осы сәттегі» бәсекелесі ретінде қабылдаса, сонда оған дос болатын қай қазақ? Мұндағы дос – қазақтың атасы. Ол да қазақ, бірақ оның өзінен бұрын өмір сүрген. Оған қазақ тіршілігінің негізі – рухын, наным-сенімін, мәдениетін мирас етіп қалдырған. Мұндағы «рух» дегенім қазақтардың ерекше бостандықсүйгіштігі, бізде ешқашан құлдықтың иісі де болған емес, ал әр қазақтың әл-ауқаты тек оның өзінің жеке қабілеттеріне байланысты. Бұған әр қазақтың әрдайым қаруланып жүруі негіз болған. «Наным-сенім» деп тек Тәңіршілікті ғана меңзеймін, ол абстрактілі бірқұдайшылдықтың негізгі көзі. Ал «Ибраһим діндері» деп атап жүрген діндер Тәңіршіліктен пайда болған, олар бірқұдайшылдық діндерге жатады. Үшіншіден, салт-дәстүрлеріміз бен әдет-ғұрыптарымыздың қайнар көзі – мәдениетіміз өз ата-бабаларымызды білуімізге және құрметтеуімізге, соның нәтижесінде басқалардың да ата-бабаларын құрметтеуімізге негізделеді. «Осы жердегі және осы сәттегі» деген ережеге сәйкес ұрпақтардың ажырамас байланысы әке-шешеңе қамқор болу арқылы жүзеге асады. Бұл келешекте өзіңнің, яғни олардың ұрпағының тектілік, физиологиялық және психологиялық-өнегелік тұрғыдағы денсаулығына қамқор болуді білдіреді. Мұның кепілі – ата-бабаларымыздың «жеті ата» деп аталатын жазылмаған заңы, төмендегі мысал соған қатысты.

№2-мысал

Біздің халқымыздың тұғыры – ата-бабаларымыздың жазылмаған «жеті ата» заңы. Білмейтіндер үшін айта кетейін, бұл өз ата-бабаңды жетінші (жетіншісін қоса) атаңа дейін білу. Ол туысқандар арасындағы некенің алдын алу үшін қажет. Бүгінгі таңда жақын туыстардың қан араласуы бүкіл рудың қанын бүлдіретіні ғылыми тұрғыдан дәлелденді. Туыстық қатынас неғұрлым жақын болса, бүліну деңгейі де соншалық айқын болады. Бізге осы жазылмаған заңды тастап кеткен ата-балаларымыз неткен дана, көреген десеңізші. «Жеті ата» – өңшең ГТА заманындағы біздің оқ өткізбейтін кеудешеміз тәрізді.

№3-мысал

Қазақтың тағы бір көне ғұрпы – тұңғыш баланы әке-шешесіне беру. Бұл неден бастау алады? Далада некені көбіне ата-аналар ұйымдастыратыны, кейде, тіпті, балалары тумай тұрып солай ететіні құпия емес. Мұның сыры мынада: бала кезден бергі ажырамас достар ержеткен соң, достықтарын туыстық арқылы жалғап, құда болуды ұйғарады. «Тамырлас» болғандықтан, олар бір-бірін өте жақсы біледі және өзара «құда» болуды үлкен абырой санайды. Әрқайсысы өз баласын тамырласынан ұялмайтындай етіп тәрбиелейді. Кавказда «тамырлас» деп жауды атайтыны, ал қазақтарда тумасынан қазақ болмаса да, ең жақын досын атайтыны қызық. Бұл қазақтың төзімділігінің шығу көзіне барып тіреледі. Ал 13-15 жаста жұбай атанған жастар тұңғыш балалары дүниеге келгенде бір-біріне енді ғана үйренісіп жатады. Олардың бір-біріне тез әрі қиналмай бауыр басып кетуі үшін жас әкенің ата-анасы баланы бағып-қағуға қатысты бар тірлікті өз мойындарына алып, жас ата-анаға еркіндік беріп, бір-біріне ұмтылуларына жағдай жасайды. Заманауи ортада бұл ғұрып ескірді демесек те, өзектілігінен айырылды. Себебі бүгінгі күні жастар, кейбір ерекше жағдайларды ескермегенде, болашақ жолдастарын көбіне өздері таңдайды. Ажырасудың жиілеп кеткені осыдан емес пе екен? Қазіргі замандағы «құдалар» – «күтпеген құдалар». Бұрын мұндай құдалық қорлықпен тең болған. Ата-бабаларымыз «қарын құдалықты» ұстанған. Бұл әлі тумаған балаларын атастыруды білдіреді. Ал «бесік құда» – баланың бесігінің басында құдаласу. Болашақта дәл осындай «құдалардың» тойлары көп болады деп сенемін!

№4-мысал

Классик жазушы тәлім еткендей: «Махаббаттан артық бастама жоқ». AMOR сөзі орыс тіліне аударғанда – Амур, эллиндік мәдениеттегі махаббат Құдайы. Көптеген эзотериктер төменгі чакраны «қақтығыс нүктесі» деп атайды. Өзіміз білетіндей, төменгі чакра омыртқа жотасының ең төменгі бөлігінде, адам ағзасындағы жыныс ағзалары кескіні аймағында орналасқан. Мен оқырманды эллиндік AMOR сөзі қазақша тура мағынадағы «amdy ur» «қақтығыс орны» екендігіне ақырын-ақырын бағыттап келемін, ол әйелдің жыныстық мүшесінің «баспаға арналмаған» атауын білдіреді. Қазақтардың тойларында әлі күнге дейін жастарға арналған қос қайырмалы «жар-жар» қалжың әнін шырқайды, ол екі жақтың да күйеу жігітке құқық беріп, баталуын білдіреді. «Жар» тура мағынада «сындыр», «жарып шық» дегенді білдіреді. Басқаша айтқанда, жаңадан туыстасқандар екі жақтан күйеу жігітке соны істе деп итермелейді.

№5-мысал

Қазақтарда көп әйел алу әрқашан болған. Бірақ бұл әркімнің қолынан келе бермейтін, бір рет үйленудің өзі оңай шаруа емес еді. Үйлену деген еркек адам үшін оның еркектігін тексеретін сынақ болатын. Кейбіреулер мұны радикалды жолмен шешетін: қызды ұрлап әкететін, сөйтіп, ол автоматты түрде қалыңдық болып шыға келетін. Бірақ бұл қадамның өзіндік салдары бар болғандықтан, оған әркімнің батылы бара бермейтін. Ал екінші әйелді (әмеңгерлік – ағасының жесірін інісі алатын жағдайдан басқа) физикалық жағынан ғана емес, адамгершілік жағынан да барлық талаптарға сай тек «нағыз» қазақ қана ала алатын. Кәдімгі әдептілік пен сыпайылықты да адамгершілікке қосу керек. Себебі екі әйелі бар адамның, біріншіден, екі жақтан туыстары бар, олардың да қоғамда алатын орындары бар; екіншіден, әрқайсысынан туған балалары бар. Отағасы солардың бәрімен, қайталап айтамын, бәрімен керемет болмаса да, шыдауға болатындай, ұзақ мерзімді қарым-қатынас орнатуы тиіс. Сыпайы болуға жалғыз отағасы ғана міндетті емес, әрине, бірақ отағасынан сыпайылық таппаса, отбасының басқа мүшелері сыпайылықтың үлгісі болатын жағдайлар сирек кездеседі. Ондай отбасы ыдырап, артынан ұмытылып кетеді. Сондықтан бір-біріне сыпайылық пен төзімділік таныту тағы да қазақтың төзімділігінің шығу тегін көрсетеді. Осындай шарттты бейбітшілікті сақтап тұру тек ымыраға келу арқылы ғана жүзеге асқан. Сондағы сақтайтын ымыра мынадай: кіші әйелдің балалары тек әкесінің атын ғана алады, басқасының бәріне өздері қол жеткізуі тиіс; ал үлкен әйелдің балалары әкесінің атымен қоса оның мұрасының қомақты бөлігін иемденеді. Кіші әйел «тоқалдан» туған болалар кішкентай кездерінен өз мүдделерін өздері қорғауға мәжбүр болғандықтан, бұл олардың болмысы мен мінез-құлқынан көрінетін. Олар әлдеқайда адуынды, өр болып, өз абыройларын жоғары бағалайтын. Бәйбішенің, яғни үлкен әйелдің балаларына қарағанда олардың еті тірі болатын. Ал бәйбіше балаларының дайынға ие болып қалуы үшін бар болғандары да жеткілікті еді. Әдетте бәйбішенің балалары жастайынан бейқам. Тоқалдың балалары, керісінше, өздерін бұдан да артығына лайық деп санайтын. Олар сіресіп қалған, «шегеленген тәртіппен» келіспей, оған қарсы шығуға мәжбүр болатын. Сөйтіп, олар әбден тұрақталған, шайқалмастай көрінетін ережелерге қарсы жүретін. Біз халық ретінде жеріміздің кеңдігі үшін дәл сол кіші әйелдердің балаларына қарыздармыз. Себебі тоқалдың балалары үйреншікті жерлерден шығып, жаңа, белгісіз аумақтарды игеруге мәжбүр болды. Сөйтіп, олардың арасындағы ең пысықтары мен лайықтылары екі әйел алып, оқиға басынан басталып отырды. Мұның дәлелі – ұлы Шыңғысханның өзі. Ол да тоқалдың баласы бола тұра, соншалықты жоғарылап, көкжиекті кеңейтті! Айтпақшы, «жігіттің жақсысы – нағашылардан», яғни бойындағы жақсының бәрі жігітке нағашыларынан дарыған деген мақал сол Шыңғысханға қатысты пайда болған. Өйткені болашақ әлемді Дүр сілкіндірушінің жоғары көтерілуіне негіз салып берген сол анасының туыстары – қоңыраттар. Ал әкесінің туыстары одан бас тартқаны былай тұрсын, оған опасыздық жасап, сатып жіберді. Біз мұны шынымен оның ұрпағы екендігіміздің жанама дәлелі ретінде қарастыра аламыз. Тағы да Шыңғысхан туралы. Қалыңдықтың бас кіиімі – сәукеле «сау келді», яғни «аман-есен келді» деген сөзге қатты ұқсайды. Өзіміз білетініміздей, Шыңғысханның анасы «сау келе» алмады, себебі жолшыбай оны Шыңғысханның әкесі Есуге алып қашып, ол оның екінші әйелі атанды. Қазіргі уақытта басым көпшілігіміз жалғыз әйелдің балалары сияқты, былайша айтқанда, туғанымыздан берілген, өз күшімізбен қол жеткізбеген дайын дүниені иеленіп отырмыз. Айналадағының бәріне бей-жай қарайтынымыз сондықтан емес пе екен?..

№6-мысал

Көптеген қазақтардың мойнына тұмар тағып жүретінін білеміз. Біраз адамдардың ықпалымен қазіргі кезде тұмар деген ішіне Қасиетті Құранның сүрелері мен аяттары жазып салынған кішкентай былғары дорбашаға айналды. Негізінен тұмар адам өлген жағдайда (бұрынғы заманда жиі) қажет нәрсе болған. Өлген кісіні жерге көметін адамдар оның атын, руын білмейтін. Көпшілік жағдайда оның таныстары да, туыстары да емес, қайта оны өлтіргендердің өзі болатын. Осындай ақпараттың бәрі, ең кемінде ру белгісі салынған кеудесіндегі кішкентай дорба тұмарда (осылай туған) болатын. Сонда кеудеге тағылатын реттік нөмірі мен қан тобы жазылатын металл медальондар американдық арнайы жасақтардың немесе Кеңес Армиясы офицерлерінің ойлап тапқаны емес, біздің ата-бабаларымыздың өлім мен өмірге деген көзқарасынан туындаған нәрсе.

№7-мысал

Қазақтардың екі-үш сағатқа тойға кешігуі менің мысалдарымның ішіндегі ең қызығы шығар. Бұл қазақтардың өздерін «сөзге тоқтаған халық» деп атауынан шыққан. Ол не нәрсені де алдын-ала келісім бойынша жасау керек және онда екі жақтың да мүддесі ескерілуі керек деген түсінікке негізделеді. Кең даладағы өмір тек қана тойлар, аң аулау мен басқа да қызықтардан құралмаған, онда талас-тартыс та болып тұрған. Бірақ қазақтар бәрін келісім жасау арқылы шешетін. Ол үшін аралық қазыны іздейтін. Қазы тартысатын жақтардың екеуіне де қатысы жоқ, беделіне нұқсан келмеген адам болуы тиіс. Оның шешімін екі жақ та орындауға міндетті. Сондай адамды таңдаған соң, үшінші, тартысқа қатысы жоқ жақты таңдап, соның жерінде той жасайтын, өйткені мұндай мәселелерді ДОСТАРханның басында шешпегенде, басқа қайда шешеді? Тойға не себеп болатыны маңызды емес. Міне, белгіленген күні, белгіленген уақытта аралық қазы той ұйымдастырылған ауылға асықпай, екі-үш сағатқа кешігіп жетеді. Осылайша, екі жаққа қосымша уақыт береді. Ауылға жақындағанда, адамдар оны көре салып, «бәрі келді» деп дауыстап қарсы алатын. Осы сөзді естігенде ғана аралық қазы ауылға кіретін. Ол табалдырықтан аттаған сәттен бастап ресми той басталатын. Дала қонақжайлылығының жазылмаған заңына сәйкес ең маңызды қонақтан кеш келуге болмайтын. Табалдырықты онымен бірге аттағандар еріксіз оның міндетін атқаруға көмектесіп, «шашбауын көтерушілерге» айналатын. Бүгінгі күні біз бұл ғұрыпты сирек қолданамыз, ал «бәрі келді» деген сөз шат-шадыман болудың «браво» немесе «бис» сияқты түсініксіз белгісіне айналды. Бірақ барлық іс-шараларға кешігіп бару әдет болып қалып қойды.

№8-мысал

«Таспен атқанды аспен ат» деген кеңінен таралған қазақ мәтелін бәріміз жақсы білеміз. Ол тікелей мағынада: «Біреу саған тас атқанда, оған ас ұсын», - деген мағынаны береді. Бірақ менің ішімді ашытқан бір нәрсе – кімнен сұрамасам да, соны тура мағынада «озбырлыққа аспен жауап бер» деп түсінеді екен. Бұл түбегейлі дұрыс емес. Біздің ата-бабаларымыз ешқашан пацифист, «толстойшыл» болмаған, қайта олар «нағыз жігіттер» еді ғой. Бұл мәтелде «ас» жайында айтылады. Ал ас дегеніміз жай ғана топтасып тамақ ішу емес, қайтыс болған адамды еске алу асы. Ол өзіңе тас атуға дәті барғанға «ас ұйымдастыр», оған барынша көп адам шақыр. Сөйтіп, өзіңе тас лақтыруға бел байлағандарды не күтіп тұрғанын бәріне көрсет дегенді білдіреді. Ұлы ата-бабаларымыз бізге дәл осылай өсиет еткен.

Өзіміздің түп-тамырымызға бейнелеу тұрғысынан қараудың бір түрі, міне, осындай. Өкінішке орай, біз салт-дәстүрлеріміз бен әдет-ғұрыптарымыздың басым бөлігін дұрыс қабылдамаймыз, ал кейде, тіпті, мүлде керісінше мағынада түсінеміз.

Егер кеңірек қарайтын болсақ, Тәңіршілік – Орталық Азияның көшпенділері болсын, Скандинавияның нормандтық елдері болсын, екі Американың да үндістері болсын, әр түрлі халықтардың әлемдік діндерді қабылдауынан бұрынғы табиғи болмысы. Тәңіршілік формуласы бойынша бұл қазақшылдық, норвегиялық және т.с.с. Осы халықтардың бәрі Табиғатпен үйлесімділікте өмір сүрді. Өздерін басқа жануарлардан ерекше жаратылыс деп санаған жоқ. Тіпті, қорек үшін қайсыбір жануарды өлтіргенде, Табиғаттан сол күнәсі үшін кешірім сұрады және өздеріне қажетінен артық алуға жол бермеді. Ал енді адамдар әлемдік діндердің, социалистік-коммунистік тәжірибелердің «мұратын қуа» жүріп табиғатқа келтірген зиянының орнын толтыратын уақыт келді.

Қазақтар

«Неліктен менің қазақ халқым айналасындағы халықтардың діндеріне төзімділікпен қарайды» деген сұраққа жауап бере алдым ба? Олардың басым көпшілігі әр түрлі елдерден келіп жеткен уағыздаушылардың жан-жақты шақыруларына «иә, иә, сіздікі дұрыс, оны білеміз» дегендей барынша сыпайылықпен, төзімділікпен бас изеп қойып, бей-жай қалыптарын сақтауда.

Менің халқымның осындай енжар, бей-жай күйге түсуі алып ұйқыда жатқандығынан болар. Мектепте оқыған анатомия курсынан эмоцоналдық, физикалық күйзелістен соң адам ағзасы оның еркінен тыс, өздігінен тынығу үрдісіне өтетінін білеміз. Ол біраз уақыттан соң қалыпты өмірге оралады. Қаншама азап-қайғыны бастан кешірген қазақ халқымның да жағдайы сондай. Адам төзгісіз күйзелістер мен ауыр қазалардан кейін, хандарының басы шабылғаннан кейін, 1920 жылдардағы лениндік аштықтан кейін, 1930 жылдардағы сталиндік екінші аштықтан кейін, 1949-1989 жылдарда жартысы ашық аспан астында өткен 500-ден астам үзіліссіз ядролық сынақтардан кейін тынығуда. Осындай сынақтардың қорқынышты нәтижесі: патша билігі тұсында саны жағынан Түркиядан кейінгі орында болған түркілік халық «қазақ елі» КСРО ыдыраған тұста Қазақ КСР-інің 30-ақ пайызын құрады. 30 жылдық жаппай әрі тұтас құқықсыздық, заңсыздық, кедейшілік пен қаулаған сыбайлас жемқорлық соңғы тамшыдай әсер еткен болса керек, менің халқым енді ауыр ұйқыға кетті.

Бірақ жер бетіндегінің бәрі бір кезде оянатынындай, бұл ұйқы да мәңгіге созылмас. Біз – таңғажайып жолмен аман қалған әкелеріміздің мирасқорларымыз. Өз бойымызда сол ауыртпалықтардың ақпараттық мұрасы – «тірі қалу» бағдарламасын сақтап келеміз. Біздің әкелеріміз «жағдайды өзгерте алады, бабаларымыздың асыл мұрасын қайта жандандыра алады» деп біз үшін бәріне төтеп берген. Бірақ біз сол бағдарламаны барлық жағынан өңдеп болмайынша, оны «өшіріп», өз бағдарламамызды – «өркендеу» бағдарламасын «қоса» алмаймыз. Оны тек өзімізге өзімізді қайтарғанда ғана өңдей аламыз...

Мазмұны

Алғы сөз ............................................................................................. 2

ТӘҢІРШІЛДІҢ МАНИФЕСТІ ......................................................... 3

Жолдың басы ..................................................................................... 5

Иудаизм .............................................................................................. 8

Мәсіхшілік ..........................................................................................11

Ислам ...................................................................................................14

Тәңіршілік ...........................................................................................15

Қазақтар ..............................................................................................20

Даут Ержан 2022г. Алматы

Автордын сайты: https://uak-kz.wixsite.com/tolkovanie-snov

Аударма жасаған: Малаева Шугыла Сабитовна