Басні Сярпінскага

Басні 7

Уступ

Гэтыя басні нарадзіліся не з жадання павучаць. Яны з'явіліся з разважанняў, якія доўжыліся доўгія вечары, з спробаў зразумець, чаму людзі робяць тое, што робяць, і чаму свет выглядае менавіта так, а не інакш.

Кожная з гэтых гісторый — гэта спроба паглядзець на рэчы пад іншым вуглом. Тут ёсць жучкі, якія вераць у божых каровак, і ёсць тыя, хто сумняваецца. Ёсць багатыя, якія беднеюць з-за статусу, і бедныя, якія захоўваюць сябе. Ёсць тыя, хто вучыцца, і тыя, хто смяецца над вучнем, а потым губляюць слова.

Гэта не пра тое, каб сказаць, «як трэба». Гэта пра тое, каб спытаць: «А чаму мы так робім?»

Не чакайце ад гэтых басень прамых адказаў. Яны хутчэй падобныя на люстэркі, у якіх кожны можа ўбачыць сваё адлюстраванне. Калі хоць адна з іх прымусіць вас задумацца — значыць, яны напісаны не дарэмна.

Басня пра Божую кароўку

Аднойчы летам, калі паветра плавілася ад спёкі, сустрэліся на паляне два жучкі. Адзін быў спрытны і ўсё кудысьці бег, другі — павольны, любіў сядзець на травінцы і назіраць. І пачалі яны гаварыць пра Божую кароўку, што жыла на высокім лісце.

Першы сказаў: — Яна ад Бога. Яна нас выратуе.

Другі ўсміхнуўся: — З чаго ты ўзяў? Яна проста жучок, як і мы.

— Як ты смееш! — абразіўся першы. — Яе назвалі Божай, значыць, яна ад Бога.

— А хто яе так назваў? — спытаў другі. — І за што?

— Мяне так навучылі, і я веру, — адказаў першы.

— Можа, яна самазванка?

Першы не стрымаўся: — Яна — стварэнне Божае! Яна мацнейшая за ўсіх!

У гэты момант з высокага ліста спусцілася сама Божая кароўка. Яна была яркай, круглай, з чорнымі кропкамі і выглядала велічна.

Яна звярнулася да жучкоў: — Жучкі мае мілыя, прынясіце мне паесці.

Першы адразу ж кінуўся выконваць, а другі паглядзеў, паківаў галавой і пайшоў жыць сваім жыццём.

Першы жучок карміў яе, паіў, пабудаваў для яе домік. А Божая кароўка аблянілася і сама паверыла, што яна сапраўды багіня.

Аднойчы падзьмуў моцны вецер. Другі жучок схаваўся ў сваім доміку. А першы прыбег да Божай кароўкі і з надзеяй папрасіў: — Вялікадушная, схавай мяне!

Яна зірнула на яго і холадна адказала: — Чаму я павінна цябе ратаваць? Ты хто такі?

Ён не паспеў сказаць ні слова. Яна пнула яго лапкай, як нежывы камень. Ён адляцеў і застыў на халоднай зямлі, корчачыся ад болю і не разумеючы, чаму гэта здарылася з ім.

Назаўтра другі жучок знайшоў яго.

— Навошта ты ахвяраваў сабой дзеля той, хто нават не заўважыла тваёй ахвяры? — спытаў ён.

Першы не адказаў. Ён глядзеў у неба, усё яшчэ спадзеючыся, што яго ўбачаць.

А Божая кароўка, седзячы на сваім лісце, прамовіла: — Ён выканаў мэту значна вышэйшую… Яму не было дадзена зразумець гэта.

І яна засталася адна.

Гэтая басня — пра тое, як лёгка паверыць у веліч таго, хто проста займае высокае становішча. І як цяжка прызнаць, што твая вера была памылковай. Першы жучок зрабіў з Божай кароўкі куміра, хоць яна нічога не зрабіла, каб заслужыць гэта. А другі жучок вырашыў жыць сваім розумам. Гісторыя нагадвае: не трэба шанаваць тых, хто не шануе цябе.

Два свіна

Жылі-былі два свіны — Ян і Марфік. Яны былі вольныя, як вецер, і бегалі па двары, дзе ім заманецца. Але была ў іх адна асаблівасць: яны любілі перашкаджаць усім, хто спрабаваў жыць спакойна.

Яны пераварочвалі міскі з ежай, калі суседзі садзіліся вячэраць. Яны вырывалі кветкі з клумбаў, якія з такой любоўю вырошчвалі гаспадары. Яны ляскалі варотамі, калі хтосьці спрабаваў заснуць. Яны рабілі так, што нават самыя цярплівыя пачыналі злавацца.

Але Ян і Марфік толькі рагаталі.

Яны бегалі і шукалі, каму б яшчэ сапсаваць настрой. Ім было ўсё роўна, хто перад імі — стары ці малы, добры ці злы. Галоўнае было — прычыніць нязручнасць.

Але настаў дзень, калі ўсе, каму яны калі-небудзь рабілі зло, проста сышлі. Нехта схаваўся, нехта сышоў, а нехта проста перастаў звяртаць на іх увагу.

Двары спусцелі. Навокал стала ціха.

Ян і Марфік засталіся адны. Ім стала сумна. Яны пачалі шукаць, каго б яшчэ зачапіць. Але побач не было нікога, акрамя іх саміх.

Тады Ян крыкнуў на Марфіка. Марфік штурхнуў Яна. Яны пачалі біцца. Яны крычалі адзін на аднаго. Яны даказвалі, хто з іх горшы, хто больш паспеў нашкодзіць.

А потым яны ўбачылі, што нарабілі. Яны пераварочвалі адзін аднаму ежу. Яны вырывалі адзін у аднаго дом. Яны рабілі тое ж самае, што рабілі іншым — толькі цяпер адзін аднаму.

І ўрэшце яны засталіся ў разбураным загане. Без ежы. Без сіл. Без таго, каб ім было каму перашкаджаць.

Яны глядзелі адзін на аднаго і разумелі: яны зрабілі сабе горш, чым усім, каго хацелі пакрыўдзіць.

Хто шукае, каму б нашкодзіць, у рэшце рэшт нашкодзіць сабе. Бо калі вакол цябе нікога не застаецца — ты застаешся сам са сваім злом.

Мурашка

Жыў-быў адзін мурашка. Звалі яго Антон. Ён не быў самым моцным, не быў самым хуткім і ўжо тым больш не быў самым багатым. Але было ў яго адно захапленне, якое не разумелі іншыя — ён любіў лічбы і формулы.

Пакуль іншыя мурашы цягалі цяжкія галінкі і будавалі высокія мурашнікі, Антон сядзеў над лістамі і вылічваў. Яго лічылі дзіваком. Над ім смяяліся.

— Што ты там вылічваеш, Антоне? — казалі яны. — Лепш ідзі працаваць, як усе.

Але Антон не слухаў. Ён вучыўся, чытаў, спрабаваў зразумець, як уладкаваны свет. Ён паступіў у лепшы мурашыны ўніверсітэт, вывучыў мудравальную матэматыку — самую складаную навуку, якую толькі ведалі мурашы.

А потым прыйшоў час працаваць.

Яго ўзялі ў лабараторыю, але плацілі мала. Ён жыў бедна. Яго акружалі тыя, хто быў мацнейшы, багацейшы, хто не разумеў, навошта яму ўсё гэта.

— Навошта табе гэтыя лічбы? — кпілі з яго. — Ты ж нават не можаш сабе новы лісток купіць.

Але Антон маўчаў. Ён працаваў. Ён вылічваў. Ён шукаў.

І аднойчы, ужо ў канцы жыцця, калі сілы яго былі на зыходзе, ён знайшоў. Ён адкрыў новы закон, пра які ніхто да гэтага не здагадваўся.

Ён напісаў пра гэта, але ніхто не звярнуў увагі. Ён сканаў у беднасці, не дачакаўшыся прызнання.

Але праз некалькі гадоў яго запісы знайшлі. Іх вывучылі, праверылі, а потым уразіліся. Гэта быў закон, які мяняў усё.

Імя Антона пачалі называць. Яго ставілі ў адзін шэраг з вялікімі мурашкамі мінулага. Яго запісы сталі асновай новай навукі.

Тыя, хто калісьці смяяўся з яго, ужо не маглі дагнаць яго. Бо ён увайшоў у гісторыю. А яны — проста прайшлі міма.

Не той багаты, хто мае многа, а той, хто пакідае пасля сябе нешта, што перажыве яго. І часам самыя вялікія адкрыцці нараджаюцца ў самых бедных хатках.

Бедны,багаты

Аднойчы ў дождж, калі кроплі білі па зямлі, як дробныя кулі, сустрэліся два павукі.

Адзін сядзеў пад навесам на сухой лаўцы. Ён быў гладкі, бліскучы, з тоўстым брушкам і важным выглядам. Ён трымаўся так, быццам уся гэтая лаўка і ўвесь гэты навес належалі яму.

Другі павук выйшаў з аўтобуса. Ён быў мокры, худы, з пацёртай торбай. Яго лапкі дрыжалі ад холаду. Ён убачыў лаўку, дзе можна было схавацца ад дажджу, і паспешліва накіраваўся да яе.

Але той, што сядзеў на лаўцы, не даў яму нават прыблізіцца.

— Вон! — сказаў ён, адштурхнуўшы беднага павука нагай. — Гэта маё месца.

Мокры павук упаў у лужыну. Ён падняўся, абцёрся і ціха спытаў:

— Чаму ты так з мной?

— Я магу сабе гэта дазволіць, — адказаў багаты павук. — У мяне ёсць статус. У мяне ёсць грошы. Я магу купіць гэтую лаўку, калі захачу.

— А ў цябе ёсць сям'я? — спытаў бедны павук.

— Не.

— А адукацыя?

— Не.

— А што ў цябе ёсць?

— Крэдыты, — адказаў той з гордасцю. — Шмат крэдытаў. Я багаты на гэты момант.

Бедны павук паглядзеў на яго, уздыхнуў і пайшоў далей, у дождж.

Час ішоў. Дождж скончыўся. Насталі іншыя дні.

Праз некаторы час усе даведаліся праўду пра багатага павука. Яго крэдыты сталі неплацежаздольнымі. Яго статус рассыпаўся. Ён страціў усё, што меў, — нават лаўку, на якой сядзеў.

А бедны павук, які працягваў ісці наперад, не спыняючыся, пабудаваў сабе дом, вывучыўся і знайшоў сапраўдных сяброў.

Яны сустрэліся зноў.

— Ты быў правы, — ціха сказаў багаты павук. — У мяне не было нічога, акрамя ілюзіі.

— Ты меў крэдыты, — адказаў бедны павук. — І гэта быў твой выбар.

Ён павярнуўся і пайшоў.

Сапраўдны дастатак — не ў крэдытах і статусе. А ў тым, што застаецца з табой, калі дождж сканчаецца.

Трынаццаць братоў

Жыла-была сям’я павукоў. І было ў іх трынаццаць сыноў — трынаццаць братоў. І кожны з іх быў розны.

Адзін быў разумны. Другі — смелы. Трэці — прыгожы. Адзін — дурны, другі — жорсткі, трэці — добры, а чацвёрты — злы. Быў сярод іх і той, хто кахаўся ва ўсім, і той, хто лічыў, што нічога не мае сэнсу. Быў лянівы, быў заўзяты, быў многа ведаючы. І быў адзін, якога ўсе лічылі ідыётам.

Ён не быў разумным, не быў смелым, не быў прыгожым. Ён проста сядзеў і маўчаў, калі іншыя крычалі. Ён не спрачаўся, калі іншыя даказвалі адзін аднаму, хто лепшы. І таму яго называлі ідыётам.

Аднойчы, калі тата пайшоў на працу, а маці — шукаць ваду, браты засталіся самі. І пачалі яны спрачацца. Хто разумнейшы. Хто мацнейшы. Хто меў рацыю ўчора, а хто сёння. Яны крычалі, штурхаліся, кідаліся рэчамі.

Усе спрачаліся, акрамя таго, каго яны звалі ідыётам. Ён сядзеў у куце і глядзеў на неба. Ён думаў пра сваё. Ён не хацеў ні з кім змагацца.

Калі вярнулася маці, яна ўбачыла разбурэнне. Яна пачала супакойваць іх. Яна нагадвала ім, што яны браты, што кожны з іх мае свае вартасці, што яны павінны трымацца разам.

Яна гаварыла доўга. А потым заўважыла брудны посуд. І ўбачыла, што толькі адзін з братоў не мыў яго — той самы, якога яны звалі ідыётам.

— Чаму ты не памыў посуд, калі я прасіла? — спытала яна.

Ён падняў на яе вочы і ціха сказаў:

— Я мыў. Але яны, калі спрачаліся, перавярнулі яго. І я пачаў мыць зноў. А потым яны зноў перавярнулі. Я не паспеў дачакацца, калі яны закончаць.

Маці паглядзела на яго. Потым зноў паглядзела на іншых братоў. Яна ўздыхнула. Яна не ведала, што яму адказаць.

Бо той, каго яны лічылі ідыётам, быў адзіным, хто не спыняўся спрабаваць.

Не той дурны, хто не спрачаецца. Той дурны, хто не бачыць, што некаторыя рэчы вартыя большага, чым спрэчка.

Крот Франок

У адной далёкай краіне, дзе жылі кроты, кіраваў мудры кароль. Ён меў мудрую світу. Яны разам будавалі падземныя гарады, рылі каналы, здабывалі камяні і жылі ў згодзе. Світа любіла караля, а кароль — свой народ.

Але час ідзе. Кароль памёр.

На яго месца прыйшоў сын. Ён быў малады, гарачы, спяшаўся. Ён не любіў чакаць. Ён не любіў слухаць. Ён хацеў уладзіць усё па-свойму.

Але світа засталася старая.

Яны спрабавалі. Яны дапамагалі, раілі, паказвалі старыя хады, дзе было бяспечна. Але сын не слухаў. Ён крычаў на іх. Ён злаваў, калі яны не разумелі яго з першага слова.

Час ішоў. У краіне пачаліся праблемы. Не хапала каменя, абвальваліся тунэлі, кроты хваляваліся. Сын не ведаў, што рабіць.

І тады ён знайшоў простае рашэнне.

— Гэта ўсё яны, — сказаў ён пра сваю світу. — Яны вінаватыя. Яны далі мне дрэнныя парады. Яны хацелі майго падзення.

Ён загадаў схапіць самага мудрага з іх — старога крота Франока. Той заўсёды гаварыў праўду. Ён заўсёды папярэджваў аб небяспецы.

Кроты сабраліся на плошчы. Яны прынеслі дровы і агонь. Яны прывязалі Франока да слупа. Яны былі ўпэўненыя, што чыняць справядлівасць.

Франок глядзеў на натоўп. Ён глядзеў на маладога караля. Ён не плакаў. Ён не прасіў літасці.

Калі агонь ужо пачынаў лізаць яго лапкі, ён прамовіў ціха, але яго пачулі ўсе:

— Лепш памерці з верай, чым жыць з пракляццем.

Агонь успыхнуў.

Праз некалькі дзён у краіне пачаўся абвал. Тунэлі, якія Франок раіў умацаваць, абрынуліся. Загінулі многія. Сын страціў усё. Ён застаўся адзін у пустым падзямеллі.

І ён доўга сядзеў у цемры, паўтараючы словы, якія некалі прамовіў Франок:

— Лепш памерці з верай, чым жыць з пракляццем...

Той, хто здраджвае тым, хто яму дапамагаў, здраджвае сам сабе. А праўда заўсёды выходзіць на свет, нават калі яе спрабуюць спаліць.

Два барана

Жылі-былі два бараны ў адным хляве. Звалі іх Баран Бараніч і Баран Баранскі. Яны жылі разам, але не ў міры.

Іх зліў хозяін. Іх злілі яго дзеці. Яны насмехаліся з іх, кідалі ў іх камяні, дражнілі іх. Але бараны не маглі пазбавіцца ад злосці. І яны білі адзін аднаго.

Яны біліся, каб сагнаць злосць. Яны штурхаліся рагамі, тупалі нагамі, крычалі. Кожны дзень яны знаходзілі нагоду для сваркі. Здавалася, што яны проста не ўмелі жыць інакш.

Але аднойчы калітка прыадчынілася.

Баран Бараніч не вытрымаў. Ён вырваўся з хлява і накінуўся на хозяіна. Ён таптаў яго, штурхаў, збіваў з ног. Хозяін ледзь застаўся жывы. Яго адвезлі ў бальніцу.

Дзеці спалохаліся. Яны сабралі рэчы і з’ехалі.

Хлеў апусцеў.

Бараны засталіся адны. Іх не кармілі, не паілі. Ежы не было. Яны пачалі худнуць, слабець, губляць сілы.

І тады Баран Баранскі зірнуў на Бараніча:

— Гэта ты ва ўсім вінаваты, — сказаў ён. — Гэта ты нарабіў. Цяпер нас ніхто не корміць.

Бараніч паківаў галавой:

— Гэта ты не мог спыніцца. Гэта ты заўсёды пачынаў першы.

Яны пачалі спрачацца. Потым — крычаць. Потым — зноў біцца.

Яны біліся так моцна, што разбурылі свой хлеў. Сцены ўпалі. Дах абрынуўся. Пачаўся дождж.

Ім недзе было схавацца. Яны стаялі пад дажджом, мокрыя, халодныя, знясіленыя. І тады, упершыню за доўгі час, яны прытуліліся адзін да аднаго. Ім стала цяплей.

Яны ляглі на зямлю, абняўшыся. Яны грэлі адзін аднаго. Яны не спрачаліся.

Але дождж ішоў. Было холадна. Сілы сыходзілі.

Назаўтра знайшлі толькі аднаго.

Калі ты злы са ўсімі, ты застаешся адзін. А калі адзін — нават самы моцны не вытрымае холаду.

Змесціва

1Уступ стр 1

2Басня пра Божую кароўку стр 2-3

3Два свіна 4-5

4Мурашка5-6

5Бедны,багаты6-8

6Трынаццаць братоў8-9

7Крот Франок9-11

8Два барана11-12

Заключэнне

Гэтыя басні нарадзіліся не ў кабінеце прафесійнага пісьменніка. Яны з'явіліся ў думках чалавека, які не скончыў літаратурных курсаў, не мае дыплома філолага і не ведае, як правільна будаваць сюжэт «паводле ўсіх правілаў».

Я проста чалавек, які любіць думаць. Які не можа прайсці міма пытання: «А чаму ўсё так?» Які заўважае, як людзі паводзяць сябе, і спрабуе зразумець, што хаваецца за іх словамі і ўчынкамі.

Некаторыя скажуць, што гэтыя гісторыі занадта простыя. Іншыя — што ў іх не хапае глыбіні. Магчыма, яны будуць мець рацыю. Але я пісаў іх не для таго, каб даказаць сваё майстэрства. Я пісаў іх, таму што мне было што сказаць.

І калі хоць адна з гэтых басень прымусіць кагосьці задумацца, спыніцца на імгненне, паглядзець на свет крыху інакш — значыць, яны з'явіліся нездарма.

Я не прафесійны аўтар. Але я той, хто піша. І пакуль у мяне ёсць думкі — я буду працягваць.

на русском

Басня про Божью коровку

Однажды летом, когда воздух плавился от жары, встретились на поляне два жучка. Один был шустрый и всё куда-то бежал, другой — медленный, любил сидеть на травинке и наблюдать. И начали они говорить о Божьей коровке, что жила на высоком листе.

Первый сказал:

— Она от Бога. Она нас спасёт.

Второй усмехнулся:

— С чего ты взял? Она просто жучок, как и мы.

— Как ты смеешь! — обиделся первый. — Её назвали Божьей, значит, она от Бога.

— А кто её так назвал? — спросил второй. — И за что?

— Меня так научили, и я верю, — ответил первый.

— Может, она самозванка?

Первый не сдержался:

— Она — создание Божье! Она сильнее всех!

В этот момент с высокого листа спустилась сама Божья коровка. Она была яркой, круглой, с чёрными точками и выглядела величественно.

Она обратилась к жучкам:

— Жучки мои милые, принесите мне поесть.

Первый сразу же бросился выполнять, а второй посмотрел, покачал головой и пошёл жить своей жизнью.

Первый жучок кормил её, поил, построил для неё домик. А Божья коровка обленилась и сама поверила, что она действительно богиня.

Однажды подул сильный ветер. Второй жучок спрятался в своём домике. А первый прибежал к Божьей коровке и с надеждой попросил:

— Великодушная, спрячь меня!

Она взглянула на него и холодно ответила:

— Почему я должна тебя спасать? Ты кто такой?

Он не успел сказать ни слова. Она пнула его лапкой, как неживой камень. Он отлетел и застыл на холодной земле, корчась от боли и не понимая, почему это случилось с ним.

Назавтра второй жучок нашёл его.

— Зачем ты пожертвовал собой ради той, кто даже не заметила твоей жертвы? — спросил он.

Первый не ответил. Он смотрел в небо, всё ещё надеясь, что его увидят.

А Божья коровка, сидя на своём листе, промолвила:

— Он выполнил миссию значительно высшую... Ему не было дано понять это.

И она осталась одна.

Эта басня — о том, как легко поверить в величие того, кто просто занимает высокое положение. И как трудно признать, что твоя вера была ошибочной. Первый жучок сделал из Божьей коровки кумира, хотя она ничего не сделала, чтобы заслужить это. А второй жучок решил жить своим умом. История напоминает: не нужно почитать тех, кто не почитает тебя.

Два свина

Жили-были два свина — Ян и Марфик. Они были свободные, как ветер, и бегали по двору, где им вздумается. Но была у них одна особенность: они любили мешать всем, кто пытался жить спокойно.

Они переворачивали миски с едой, когда соседи садились ужинать. Они вырывали цветы с клумб, которые с такой любовью выращивали хозяева. Они хлопали воротами, когда кто-то пытался заснуть. Они делали так, что даже самые терпеливые начинали злиться.

Но Ян и Марфик только смеялись.

Они бегали и искали, кому бы ещё испортить настроение. Им было всё равно, кто перед ними — старый или малый, добрый или злой. Главное было — причинить неудобство.

Но настал день, когда все, кому они когда-либо делали зло, просто ушли. Кто-то спрятался, кто-то ушёл, а кто-то просто перестал обращать на них внимание.

Дворы опустели. Вокруг стало тихо.

Ян и Марфик остались одни. Им стало скучно. Они начали искать, кого бы ещё зацепить. Но рядом не было никого, кроме них самих.

Тогда Ян крикнул на Марфика. Марфик толкнул Яна. Они начали драться. Они кричали друг на друга. Они доказывали, кто из них хуже, кто больше успел навредить.

А потом они увидели, что натворили. Они переворачивали друг другу еду. Они вырывали друг у друга дом. Они делали то же самое, что делали другим — только теперь друг другу.

И в конце они остались в разрушенном загоне. Без еды. Без сил. Без того, кому можно было бы мешать.

Они смотрели друг на друга и понимали: они сделали себе хуже, чем всем, кого хотели обидеть.

Кто ищет, кому бы навредить, в конце концов навредит себе. Потому что когда вокруг тебя никого не остаётся — ты остаёшься сам со своим злом.

Муравей

Жил-был один муравей. Звали его Антон. Он не был самым сильным, не был самым быстрым и уж тем более не был самым богатым. Но было у него одно увлечение, которое не понимали другие — он любил цифры и формулы.

Пока другие муравьи таскали тяжёлые веточки и строили высокие муравейники, Антон сидел над листами и вычислял. Его считали чудаком. Над ним смеялись.

— Что ты там вычисляешь, Антон? — говорили они. — Лучше иди работать, как все.

Но Антон не слушал. Он учился, читал, пытался понять, как устроен мир. Он поступил в лучший муравьиный университет, выучил мудрёную математику — самую сложную науку, которую только знали муравьи.

А потом пришло время работать.

Его взяли в лабораторию, но платили мало. Он жил бедно. Его окружали те, кто был сильнее, богаче, кто не понимал, зачем ему всё это.

— Зачем тебе эти цифры? — насмехались над ним. — Ты же даже не можешь себе новый листок купить.

Но Антон молчал. Он работал. Он вычислял. Он искал.

И однажды, уже в конце жизни, когда силы его были на исходе, он нашёл. Он открыл новый закон, о котором никто до этого не догадывался.

Он написал об этом, но никто не обратил внимания. Он скончался в бедности, не дождавшись признания.

Но через несколько лет его записи нашли. Их изучили, проверили, а потом поразились. Это был закон, который менял всё.

Имя Антона начали называть. Его ставили в один ряд с великими муравьями прошлого. Его записи стали основой новой науки.

Те, кто когда-то смеялся над ним, уже не могли догнать его. Потому что он вошёл в историю. А они — просто прошли мимо.

Не тот богат, кто имеет много, а тот, кто оставляет после себя нечто, что переживёт его. И иногда самые великие открытия рождаются в самых бедных хатках.

Бедный и богатый

Однажды в дождь, когда капли били по земле, как мелкие пули, встретились два паука.

Один сидел под навесом на сухой лавке. Он был гладкий, блестящий, с толстым брюшком и важным видом. Он держался так, будто вся эта лавка и весь этот навес принадлежали ему.

Другой паук вышел из автобуса. Он был мокрый, худой, с потрёпанной сумкой. Его лапки дрожали от холода. Он увидел лавку, где можно было спрятаться от дождя, и поспешно направился к ней.

Но тот, что сидел на лавке, не дал ему даже приблизиться.

— Вон! — сказал он, оттолкнув бедного паука ногой. — Это моё место.

Мокрый паук упал в лужу. Он поднялся, обтёрся и тихо спросил:

— Почему ты так со мной?

— Я могу себе это позволить, — ответил богатый паук. — У меня есть статус. У меня есть деньги. Я могу купить эту лавку, если захочу.

— А у тебя есть семья? — спросил бедный паук.

— Нет.

— А образование?

— Нет.

— А что у тебя есть?

— Долги, — ответил тот с гордостью. — Много долгов. Я богат на этот момент.

Бедный паук посмотрел на него, вздохнул и пошёл дальше, в дождь.

Время шло. Дождь кончился. Настали другие дни.

Через некоторое время все узнали правду о богатом пауке. Его долги стали неплатёжеспособными. Его статус рассыпался. Он потерял всё, что имел, — даже лавку, на которой сидел.

А бедный паук, который продолжал идти вперёд, не останавливаясь, построил себе дом, выучился и нашёл настоящих друзей.

Они встретились снова.

— Ты был прав, — тихо сказал богатый паук. — У меня не было ничего, кроме иллюзии.

— Ты имел долги, — ответил бедный паук. — И это был твой выбор.

Он повернулся и пошёл.

Настоящий достаток — не в долгах и статусе. А в том, что остаётся с тобой, когда дождь заканчивается.

Тринадцать братьев

Жила-была семья пауков. И было у них тринадцать сыновей — тринадцать братьев. И каждый из них был разный.

Один был умный. Другой — смелый. Третий — красивый. Один — глупый, другой — жестокий, третий — добрый, а четвёртый — злой. Был среди них и тот, кто влюблялся во всё, и тот, кто считал, что ничего не имеет смысла. Был ленивый, был заядлый, был много знающий. И был один, которого все считали идиотом.

Он не был умным, не был смелым, не был красивым. Он просто сидел и молчал, когда другие кричали. Он не спорил, когда другие доказывали друг другу, кто лучше. И поэтому его называли идиотом.

Однажды, когда папа ушёл на работу, а мать — искать воду, братья остались сами. И начали они спорить. Кто умнее. Кто сильнее. Кто был прав вчера, а кто сегодня. Они кричали, толкались, кидались вещами.

Все спорили, кроме того, кого они звали идиотом. Он сидел в углу и смотрел на небо. Он думал о своём. Он не хотел ни с кем бороться.

Когда вернулась мать, она увидела разрушение. Она начала успокаивать их. Она напоминала им, что они братья, что каждый из них имеет свои достоинства, что они должны держаться вместе.

Она говорила долго. А потом заметила грязную посуду. И увидела, что только один из братьев не мыл её — тот самый, которого они звали идиотом.

— Почему ты не помыл посуду, когда я просила? — спросила она.

Он поднял на неё глаза и тихо сказал:

— Я мыл. Но они, когда спорили, перевернули её. И я начал мыть снова. А потом они снова перевернули. Я не успел дождаться, когда они закончат.

Мать посмотрела на него. Потом снова посмотрела на других братьев. Она вздохнула. Она не знала, что ему ответить.

Потому что тот, кого они считали идиотом, был единственным, кто не переставал пытаться.

Не тот глупый, кто не спорит. Тот глупый, кто не видит, что некоторые вещи стоят большего, чем спор.

Крот Франок

В одной далёкой стране, где жили кроты, правил мудрый король. У него была мудрая свита. Они вместе строили подземные города, рыли каналы, добывали камни и жили в согласии. Свита любила короля, а король — свой народ.

Но время идёт. Король умер.

На его место пришёл сын. Он был молодой, горячий, спешил. Он не любил ждать. Он не любил слушать. Он хотел устроить всё по-своему.

Но свита осталась старая.

Они пытались. Они помогали, советовали, показывали старые ходы, где было безопасно. Но сын не слушал. Он кричал на них. Он злился, когда они не понимали его с первого слова.

Время шло. В стране начались проблемы. Не хватало камня, обваливались туннели, кроты волновались. Сын не знал, что делать.

И тогда он нашёл простое решение.

— Это всё они, — сказал он о своей свите. — Они виноваты. Они дали мне плохие советы. Они хотели моего падения.

Он приказал схватить самого мудрого из них — старого крота Франока. Тот всегда говорил правду. Он всегда предупреждал об опасности.

Кроты собрались на площади. Они принесли дрова и огонь. Они привязали Франока к столбу. Они были уверены, что чинят справедливость.

Франок смотрел на толпу. Он смотрел на молодого короля. Он не плакал. Он не просил пощады.

Когда огонь уже начинал лизать его лапки, он промолвил тихо, но его услышали все:

— Лучше умереть с верой, чем жить с проклятием.

Огонь вспыхнул.

Через несколько дней в стране начался обвал. Туннели, которые Франок советовал укрепить, обрушились. Погибли многие. Сын потерял всё. Он остался один в пустом подземелье.

И он долго сидел в темноте, повторяя слова, которые когда-то произнёс Франок:

— Лучше умереть с верой, чем жить с проклятием...

Тот, кто предаёт тех, кто ему помогал, предаёт самого себя. А правда всегда выходит на свет, даже если её пытаются сжечь.

Два барана

Жили-были два барана в одном хлеву. Звали их Баран Баранович и Баран Баранский. Они жили вместе, но не в мире.

Их злил хозяин. Их злили его дети. Они насмехались над ними, кидали в них камни, дразнили их. Но бараны не могли избавиться от злости. И они били друг друга.

Они бились, чтобы согнать злость. Они толкались рогами, топали ногами, кричали. Каждый день они находили повод для ссоры. Казалось, что они просто не умели жить иначе.

Но однажды калитка приоткрылась.

Баран Баранович не выдержал. Он вырвался из хлева и накинулся на хозяина. Он топтал его, толкал, сбивал с ног. Хозяин едва остался жив. Его отвезли в больницу.

Дети испугались. Они собрали вещи и уехали.

Хлев опустел.

Бараны остались одни. Их не кормили, не поили. Еды не было. Они начали худеть, слабеть, терять силы.

И тогда Баран Баранский взглянул на Барановича:

— Это ты во всём виноват, — сказал он. — Это ты натворил. Теперь нас никто не кормит.

Баранович покачал головой:

— Это ты не мог остановиться. Это ты всегда начинал первым.

Они начали спорить. Потом — кричать. Потом — снова биться.

Они бились так сильно, что разрушили свой хлев. Стены упали. Крыша обрушилась. Начался дождь.

Им негде было спрятаться. Они стояли под дождём, мокрые, холодные, обессиленные. И тогда, впервые за долгое время, они притулились друг к другу. Им стало теплее.

Они легли на землю, обнявшись. Они грели друг друга. Они не спорили.

Но дождь шёл. Было холодно. Силы уходили.

Назавтра нашли только одного.

Когда ты зол со всеми, ты остаёшься один. А когда один — даже самый сильный не выдержит холода.